Malezya

Genel Ekonomik Durum

1957 yilinda özgürlügüne kavusan Malezya, içine girdigi hizli ekonomik büyüme sürecinin sonucu olarak, 1989-1996 yillari arasinda, ortalama %8,5'lik büyüme orani ile dünyada en hizli genisleyen ekonomilerden birine sahip olmustur.

Daha önceleri ekonomik büyüme ve genislemesini madensel ve tarimsal ihraç ürünlerine dayandiran Malezya son 20 yilda hizla sanayilesmis ve 1986 yilinda GSYIH kompozisyonunda tarim ile esit paya sahip olan imalat sanayisini tarima göre üç kati oraninda artirarak 2001 yilinda %31,5’e ulastirmistir.

 

*****
GSYİH'nin Sektörel Dağılımı-2001	%
Hizmetler	53,8
İmalat Sanayi	31,5
Tarım	8,6
Madencilik	6,9
İnşaat	3,4
Enerji	1,9

Kaynak : EIU-Economist Intelligence Unit Country Report March 2002

Malezya hükümeti; 2020 yilinda gelismis ülke statüsüne geçme hedefindeki kararliligi dogrultusunda 1996 yilinda 7. Bes Yillik Malezya Ekonomik Planini (1996-2000) açiklamistir. Bu plan çerçevesinde büyüme hedefini %8 olarak belirlemis, büyümenin sermaye yogun sanayilere dayandirilacagi ve ihracatin büyük ölçüde ithal hammaddelere dayanmasindan dolayi da ithal ikameci politikalardan, ihracata dayali politikalara geçilecegi belirtilmistir.

Ancak, 1997 Temmuz'unda Tayland'da ulusal para biriminin dalgalanmaya birakilmasiyla baslayan ve kisa sürede diger Güneydogu Asya ülkelerine de siçrayan finansal kriz Malezyanin da kisa vadede ekonomik performansini etkilemistir. Kriz ilk olarak Malezya Borsasi'ndaki (KLSE) düsüs ve ulusal para birimi "Ringgit" in dolar karsisindaki deger kaybi olarak etkisini göstermistir. Kriz sonucunda büyüme oranlarinda revizyona gidilmistir. 1998 yilinda Eylül ayinda Ringgit’in ABD Dolari karsisinda degeri M$ 3.8=1 ABD Dolari olarak sabitlenmistir.

Malezya bazi mallariyla dünya pazarinda lider durumdadir. Kauçuk üretiminde hala önemli bir kaynaktir ve palm yaginda dünyada en önemli üretici konumundadir. 2000 yilinda palm yagi üretimi 10,8 milyon tona ulasmistir.

Toplam ihracat kazançlari içinde imalat sanayi mallari %85 yer kaplamaktadir. Elektronik mallar en önemli kategoridir ve son 25 yilin çogunda iki haneli büyüme orani yakalanmistir (sadece 1985 yilinda düsmüstür ve muhtemelen 2001 yilinda da düsme görülecektir). Üretim büyük oranda ithal girdilere baglidir. Hükümet politikasi ise ihracatin yerel içerigini artirmaya yardim etmektir. Elektronik sanayinin ihracata yönlendirilmesi, dünya talebindeki degisimlere karsi çok hassas olmasina yol açmistir.

Malezya’nin son 20 yildaki hizli büyümesi yüksek yerel tasarruflarla ve çok miktarda dogrudan yabanci yatirim çekilmesiyle saglanmistir. Yabanci yatirimlar 1992-93’te zirveye ulasmis ve GSYIH’nin %8,7’si olmustur. Bu tarihten sonra dengelenmis ve 2000 yilinda da GSYIH’nin %4,9’u seviyesinde olmustur. Dogrudan yabanci yatirimin çogu imalat sanayine yönlenmektedir fakat bu gittikçe azalmaktadir. 1998-2000’de yabanci yatirimlarin %43’ü imalat sanayine, %35’i hizmetler sektörüne yönelmistir. Malezya bilgi tabanli ekonomiye sahip olmak için yabanci yatirimlari yüksek bilgi içeren sektörlere çekmeye çalismaktadir.

 

Genel Projeksiyon Özeti	2000a	2001a	2002b	2003b
Reel GSYİH büyüme oranı (%)	8,3	0,4	3,2	5,6
İşsizlik (%, ort.)	3,1	5,0	4,2	4,0
Enflasyon (ort.% tüketici fiyatları)	1,5	1,4	1,5	2,2
İhracat (fob, milyar ABD$)	98,4	87,2	89,7	99,8
İthalat (fob, milyar ABD$)	77,6	70,7	73,5	86,1
Cari işlemler dengesi (milyar ABD$)	8,9	6,4	8,2	5,0
Döviz kuru (ort. M$: ABD $)	3,80c	3,80c	3,80	4,00

aEIU tahmini, bEIU projeksiyonu, c Gerçeklesen
Kaynak:EIU-Economist Intelligence Unit Country Report March 2002

2001 yilinda bir durgunluga giren Malezya ekonomisinin 2002 ve 2003 yillarinda toparlanarak yeniden büyümeye baslamasi beklenmektedir. GSYIH’nin 2002 yilinda %3,2, 2003 yilinda ise %5,6 büyümesi beklenmektedir. Büyümeye paralel olarak Malezya’nin ihracat ve ithalatinda da artis meydana gelmesi beklenmektedir. 2001 yilinda %5’e çikan issizlikte de sonraki iki yilda düsme olacagi tahmin edilmektedir .

Tarim: Son yillarda tarim, orman ve balikçilik sektörleri üretimi durgunlasmistir. Sanayi ve hizmetler sektörlerindeki hizli büyüme sonucunda ekonominin bütünü içindeki bu kirsal kesim tabanli sektörlerin nisbi önemi azalmistir. Ulusal tarim politikasi, yüksek verimli çesitlerin, yeni ürün ve islemlerin olusturulmasi ve çiftçiliklerde mekanizasyona geçilmesi yönündedir. Bazi mallariyla dünya piyasalarinda lider konumda olan Malezya, dünya palm yagi üretiminin yarisindan fazlasini elinde bulundurmaktadir. Kakao üretiminde ise dünyada üçüncü siradadir. Baslica tarimsal ihraç ürünleri; kauçuk, palm yagi, kakao, karabiber ve hindistan cevizi yagidir. Gida üretiminde baslica ürünler balikçilik ve pirinçdir. Pirinç ihtiyacinin bir bölümünü kendi kaynaklarindan saglayan Malezya geri kalan kismini da ithal yoluyla saglamaktadir. Isgücünün kente ve sanayi alanlarina kaymasi nedeniyle pirinç üretiminde verimliligin ve rekoltenin arttirilmasi devlet tarafindan desteklenmektedir. Bununla birlikte Malezya pirinçte net ithalatçi konumundadir. Bu ihtiyacini bölgede önemli üretici olan Tayland ve Vietnam’dan karsilamaktadir. Tabii kauçuk ülkenin çok eskilere dayanan tarimsal ürünüdür. Isgücünün daha karli olan palm yagina kaymasi nedeniyle üretim 1980’den bu yana düsüs göstermektedir.

 

*****
Tarım ve Orman Ürünleri	2000
Palm yağı (1000 ton)	10 839
Kauçuk (1000 ton)	616
Kereste (1000 m³)	23 898
Kakao (1000 ton)	70

Kaynak: EIU-Economist Intelligence Unit Country Profile 2001/2002

Palm yagi üretimi isgücü teminindeki sikintilara ragmen artis göstermektedir. Palm yagi diyetisyenler tarafindan diger hayvansal yaglara ve bazi bitkisel yaglara nazaran saglikli olmasi nedeniyle tavsiye edilmektedir. Ayrica herhangi bir din tarafindan yasaklanan bir madde olmadigi için Pakistan, Hindistan ve bazi Orta Asya ülkeleri tarafindan tüketimi tercih edilmektedir.

Malezya tropikal kerestelerin üretiminde önemli bir merkezdir. Yagmur ormanlarinin tahrip edilmesine izin verildigi için yogun tepkilere neden olmustur. Bu nedenle agaçlarin kesilmesi konusunda çesitli sinirlamalar getirilmistir.

Sanayi: Imalat sanayi, GSYIH'ye olan %31,5'lik katkisi ile hizmetler sektöründen sonra en önemli sektördür. Imalat sanayi son 20 yilda genel ekonomik büyümeyi etkileyen ana faktörlerden biridir. Ihracata yönelik sanayilesmenin yogunlastigi bölgeler Penang, Kuala Lumpur ve Kelang Vadisi’dir. Hükümet Kuala Lumpur’a yakin 750 km²’lik bir alanda yüksek teknoloji merkezi ve bilisim teknolojisi bölgesi kurmayi planlamaktadir. Ancak yatirim taleplerinin fazla olmamasi nedeniyle bölgenin kurulmasi zaman almaktadir. Hükümet yatirimlari hizlandirmayi hedeflemektedir. Ancak tüm sanayi yatirimlari Malaysian Industrial Development Agency MIDA tarafindan alinacak müsaadeye tabiidir. MIDA geçmiste her yatirim talebine uygunluk verirken, son zamanlarda nitelikli isgücü temininde sikinti çekilmesi nedeniyle verimliligi yüksek olan alanlara izin vermekte, düsük verimlilikle çalisan sanayilerin ise Tayland ve Endonezya’ya tasinmasini tesvik etmektedir. 1998 yilinda 16,9 milyar M$ olan yatirimlar 1999 yilinda %36 düserek 12,4 milyar M$ olmustur. Yatirimlarda 1999 yilinda elektronik sanayinin payi %41,4, petrokimyanin %23, ana metallerin %7,7, kagit ve baski sanayinin %6,6 ve ulasim araçlarinin payi %3.6 olmustur. Yapilan yabanci yatirimlarda ABD ve Japonya toplam %75 paya sahip olmustur.

Ayrica ekonomide durgunluk nedeniyle 1997 yilindan itibaren isgücü yogun alanlarda yabanci sermaye yatirimlarina uygulanan kisitlamalari kaldirmistir. Uzun süredir önemli artislar kaydeden sanayi üretimi 1998 yilinda ekonomideki durgunluk nedeniyle %10,2 düsmüstür. Ancak 1999’da bir önceki yila göre sanayi üretiminde %12,9’luk bir artis görülmüstür. Imalat sektöründeki baslica gruplar; gida ürünleri, tütün, elektrikli ve elektronik aletler, tekstil, kimyasal ürünler, ulasim araçlari, insaat malzemeleri, agaç ve islenmis tarim ürünleridir. Imalat sanayinin en önemli sektörü elektronik sanayidir. Malezya’da otomotiv sanayiinde de önemli ilerlemeler kaydedilmistir. Yerli düsük fiyatli otomobil firmalari, Proton ve Perodua uluslararasi pazarda diger markalarla rekabet edecek duruma gelmistir. 1999 yilinda toplam otomobil üretimi 288 bin adet olmustur.

Yillara Göre Üretimdeki Degisim (%)

 

*****
	1996	1997	1998	1999	2000
Kimyasallar	19,6	24,5	-1,8	17,1	15,1
Elektrikli ürünler	n/a	-1,7	-14,8	2,7	28,7
Elektronik ürünler	n/a	22,8	-4,2	21,2	44,8
Gıda	4,4	3,8	-2,1	5,7	16,2
Metal dışı maden ürünleri	24,5	10,1	-26,5	2,6	20,5
Ağaç ürünleri	11,4	-1,6	-11,3	-7,3	4,0
Tekstil	0,0	5,3	-5,3	4,0	8,7
Tütün ürünleri	7,5	19,9	-9,1	-15,5	75,3
Taşıma araçları	22,3	14,3	-52,2	53,5	19,1
Temel metaller	17,1	13,1	-29,1	29,5	16,6
Kauçuk ürünleri	11,1	3,4	7,8	3,6	4,0
Metal ürünleri	12,0	11,9	-17,2	-1,1	33,8
Petrol ürünleri	12,7	8,9	-11,5	-0,3	19,9
Alkolsüz içecekler	15,5	-0,2	-11,9	-2,6	6,0
Tüm imalat sanayi	12,3	12,4	-10,2	12,9	25,0

Kaynak: EIU-Economist Intelligence Unit Country Profile 2001-2002

Insaat: Insaat sektöründe 1997/98 resesyon dönemine kadar hizli bir genisleme görülmüstür. 1994-1996 yillari arasinda yillik ortalama %15,2 büyüme hizi 1997 yilinda %10,6’ya düsmüstür. Bunun sebepleri arasinda arz fazlasi, büyük projelerin bitmesi ve birkaç tane planlanmis altyapi yatiriminin ertelenmesi vardir. Insaat sektörü, özel sektör yatirimlarinin dibe vurmasiyla 1998’de %23, 1999’da %5,6 daralmistir. 2000 yilinda çogunlukla hükümet destegi neticesinde sektör %1,1 büyümüs denge biraz saglanmistir.

Hizmetler: Hizmetler sektörü (finansal hizmetler dahil) 2000 yilinda GSYIH’nin %47,6’sini olusturmustur. 2000 yilinda imalat sektöründeki büyük atilim neticesinde hizmetler sektörünün ekonomideki payi düsmesine ragmen en büyük sektör olma özelligini sürdürmüstür.

Hizmetler sektörünün diger bir kolu olan Turizm sektöründe de büyük bir genisleme gözlenmektedir. Malezya Turizm Bakanligi'nin desteginde 1990 ve 1994 yillari arasinda uygulanan 'Visit Malaysia' kampanyasi dogrultusunda ülkeyi ziyaret eden turist sayisinda, %12 oraninda bir artis kaydedilmistir. Ancak 1998 yilinda turist sayisinda hizli bir düsüs olmustur. Bu sektöre yapilan yatirimlar, yeni otellerin açilmasinda etkili olmus ve ülkedeki otel sayisi 2000 yilinda 88 yeni otelin bitirilmesi neticesinde 1514'e ulasmistir.

Nüfus Özellikleri: 2001 yili ortasi itibariyle Malezya'nin nüfusunun 23,8 milyona ulastigi tahmin edilmektedir. 2001 yili verilerine göre nüfusun yaklasik olarak %4'ü 65 yasin üzerinde iken, %33,1'i 15 yasin altindadir. Büyük bir çogunlugu çalisma yasinda olan kalan kismi ise, nüfusun %62,9’unu olusturmaktadir. 1980'lerde nüfusun %34'lük bölümü sehirlerde yasarken bu oran 2000 yilinda %61,8'e ulasmistir. Malaylar nüfusun %51,9'unu olustururken, Çinliler %24'ünü, Hindular da %7'sini olusturmaktadir.

Is Gücünün Sektörlere Göre Dagilimi

 

*****
İş gücü (1000)	1999	2000
Toplam işçi	8741	8928
Tarım, orman ve balıkçılık	1389	1382
Maden	42	41
İmalat	2379	2455
Finans, sigorta ve iş hizmetleri	420	434
Ulaşım ve telekomünikasyon	442	458
Resmi daireler	877	863
Diğer hizmetler	2388	2467
İnşaat	804	828
İşsiz	269	266
Toplam iş gücü	9010	9194

Kaynak: EIU-Economist Intelligence Unit Country Profile 2001/2002

Maden ve Mineraller: Malezya dogal kaynaklar açisindan zengin bir ülkedir. Dünyanin en büyük kalay üreticilerinden olan ülkede ayrica; boksit, bakir, altin, gümüs ve demir cevheri çikarilmaktadir. Dogal enerji kaynaklari; petrol, dogal gaz ve kömürdür. Ülke petrol ihtiyacinin %80’inden fazlasini kendisi karsilayabilmektedir. Petrol üretimi sabit bir oranda sürmesine ragmen dogal gaz üretiminde son yillarda önemli bir artis meydana gelmistir. 1995-2000 yillari arasinda üretim %42 artmistir. 2000 yilinda Terengganu’da yeni bir dogal gaz sahasi hizmete açilmistir. 2002’de 3, 2003’de de 5 yeni dogal gaz sahasinda üretime baslanmasi beklenmektedir.

 

*****
Maden Üretimi	2000
Petrol (1000 varil/gün)	683
Doğalgaz (mft3)	4 308
Kalay (1000 ton)	6,7

Kaynak : EIU-Economist Intelligence Unit Country Profile 2001/2002

Ulasim: Malezya genis karayolu agi ile Asya'da en iyi durumda olan karayolu sistemlerinden birine sahiptir. Bunun yanisira demiryollari sayesinde de önemli sehirler arasinda, gece ve gündüz etkin ve rahat ulasim hizmeti verilebilmektedir. Singapur ile Butterworth'ü baglayan ve yine Butterworth'den Bangkok'a uzanan uluslararasi ekspres demiryolu seferleri ile de ulasim saglanabilmektedir.

Ülkede; Kuala Lumpur, Pulau Pinang, Kota Kinabalu ve Kuching'de olmak üzere uluslararasi hava alanlari mevcuttur. Bunlarin yaninda iç hatlar için hava alanlari da vardir. Kuala Lumpur’da yeni yapilan havaalani 1998 yilinda hizmete girmistir ve yilda 25 milyon yolcu kapasitesine sahiptir. Baslica limanlari ise Port Kelang, Labuan, Pulau Pinang, Pasir Gudang, Kuantan, Kota Kinabalu, Sadakan, Kuching, Sibu ve Bintulu'dur.

Malezya; limanlar, ulasim kolayliklari, yollarin gelismislik düzeyi ve is çevrelerinin taleplerini karsilayabilmesi açisindan 1994 yilina ait Dünya Rekabet Gücü Raporu’na göre ilk 40 ülke arasinda 14. sirada yer almistir.

Enerji: Malezya'nin enerji kaynaklari petrol, dogal gaz, hidroelektrik enerji ve kömürden olusmaktadir. Ülkenin ham petrol rezervlerinin günde 623 bin varil seviyesinde üretim yapildigi taktirde10-15 yil yeterli olmasi beklenmektedir. Gaz rezervleri ise 75-100 yil kadar yeterli olacak düzeydedir. Bazi enerji yatirimlari özel sektöre de açilmistir.

Telekomünikasyon: Ülke, Güneydogu Asya bölgesindeki en modern telekomünikasyon sistemlerinden birine sahiptir. 1994 yilinda diger firmalarin da yatirim yapmasina imkan saglanmasiyla “Telekom Malaysia”nin tekelci pozisyonu ortadan kalkmistir. 2000 yilinda her 100 kisiye 21 sabit hatli telefon düsmektedir. Cep telefonu sayisi ise 2000 yilinda 5,1 milyona ulasmistir.

Ekonomide Özellestirme Çalismalari: Malezya, Özellestirme Programi'ni çok hizli bir sekilde uygulayarak; toplu tasim, petrol ve gaz sanayi, su-kanalizasyon ve sinai atik aritma çalismalarini özel sektöre açmis böylece bütçe üzerinde yük olusturmadan altyapinin gelistirilmesi amaçlanmistir. Alt yapi projeleri genellikle özel sektöre verilmekle birlikte enerji, su, ulastirma ve telekomünikasyon projeleri genellikle hükümet destegiyle yürütülmektedir. Bunlarin yaninda deniz tasimaciligi, limanlar, hava yollari, otomobil firmalari, bazi hastaneler ve diger bazi saglik hizmetleri de özellestirme kapsami içindedir
 

kaynak: www.igeme.gov.tr