Kamerun

Genel Ekonomik Durum

Dünya Bankası tarafından kurulan Ağır Bir Şekilde Borçlanmış Ülkeler (HIPC)'in insiyatifiyle oluşturulan 2004 yılı Kamerun Devleti ekonomik politikası, önceden konulmuş hedefleri gerçekleştirmeyi amaç edinmektedir. Bu program ve gelişmeler bünyesinde yoksulluğun azaltılması için 2003 yılında Uluslararası Para Fonu tarafından PRGF programı hazırlanmıştır. Program çerçevesinde devlet, muz, hurma yağı ve kauçuk sektörlerinin özelleştirilmesine hız vermiştir. Bu özelleştirme sürecinde su ve telefon şirketlerini de özelleştirme yoluna gitmiştir. Uluslararası Para Fonu'na sunulan niyet mektubu çerçevesinde ormancılık, taşımacılık sektörleri ile finans ve petrol sektörlerinde geniş reformlara gidilmektedir.
Ülkenin orta vadeli makroekonomik çatısı altında, 2003 yılında %4,2 büyüyen Kamerun'un, 2004 yılında %4,7 ve 2005 yılında da %5,1'lik bir büyüme göstereceği tahmin edilmektedir. Fakat bu büyüme tahminlerinin, geçmiş yıllarda ekonominin büyümesine büyük katkı yapan Çad - Kamerun Petrol Boru Hattı'nın bitmesi ve diğer idari sorunlardan dolayı, gerçekleşmesi zor olarak görülmektedir. Ayrıca elektrik üretimi için geçmiş yıllarda yapılan tahminler gerçekleşmemiş ve aksine durum daha da kötüye gitmiştir. Bütün bu sebeplerden dolayı, bağımsız gözlemciler tarafından Kamerun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'sı için 2004 yılında %3,7 ve 2005 yılında da %4,3'lük bir büyüme tahmini yapılmaktadır.
İstikrarlı politik atmosfer ve Uluslararası Para Fonu'nun piyasaları liberalleştirmeye yönelik baskıları, büyümeyi pozitif yönde gerçekleştirilebilir kılmaktadır. Bölgesel merkez bankası tarafından uygulanmakta olan tedbirli para politikası sayesinde enflasyon arzu edilen alt seviyelerde tutulmaktadır. Ancak son yıllarda ortaya çıkan iç talep artışı fiyatlar üzerinde baskı yapmakta ve bunun sonucunda enflasyon 2004 ve 2005 yıllarında %2,5 olarak tahmin edilmektedir.
Kamerun'da, para birimi olan Kamerun Frankı (CFAfr), Euro karşısında sabit ve Dolar karşısında da dalgalı döviz kuru uygulaması yapılmaktadır. 2004 yılında Euro karşısında önemini kaybeden Dolar 2,275 Euro sınırına yaklaşmıştır. Ancak bu düşüş, A.B.D'de uygulanmakta olan para ve mali politikalar sayesinde 2005 yılında yavaşlamaya başlayacak ve ortalama 1,36 Euro seviyesinde gerçekleşecektir. Amerikan Doları 2004 yılında %12 değer artışıyla 517 CFAfr ve akabinde 2005 yılında % 6 değer artışıyla 483 CFAfr olarak gerçekleşecektir.
Dış ticaret dengesi, Çad - Kamerun Petrol Boru Hattı'nın bitmesi ve ithalatın Amerikan Doları bazında %8 düşmesiyle, 2003 yılındaki 77 milyon Dolar'lık açıkla karşılaştırıldığında, 2004 yılında 114 milyon Dolar bütçe fazlası verecektir. Ancak bu durum 2005 yılında, Kamerun frankının değer kazanması sonucu ithalatın %9 artması nedeniyle 191 milyon Dolar'lık dış ticaret açığına dönüşecektir. Ayrıca düşük petrol fiyatları ve petrol üretiminde geçekleşen azalmalar bu dış ticaret açığına etki etmektedir. Dış yardımların artması nedeniyle cari transferler hesabında 2004 ve 2005 yılında artan bütçe fazlası verecektir. Bütün bu trendler sonrasında, 2003 yılında 612 milyon Dolar olarak gerçekleşen cari açık 2004 yılında 277 milyon Dolar ve 2005 yılında 456 milyon Dolar olarak gerçekleşecektir. Yani, cari açığın Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'ya oranı 2004 yılında 2003 yılına kıyasla daralarak %1,9'a düşecek ve 2005 yılında tekrar artarak %2,7'ye çıkacaktır.
Ekonominin Geleceği

Kamerun'un, IMF tarafından hazırlanan ve 2004 yılının ikinci yarısında tamamlanacak olan Ağır Bir Şekilde Borçlanmış Ülkeler Anlaşması doğrultusunda Fransa'ya olan dış borcunda 1,2 milyar dolarlık bir azalış gerçekleşecektir. Fransa bu borç affı doğrultusunda Kamerun ile 3 yıllığına, sağlanan bu fonlamanın kırsal kesimde gerçekleştirilecek olan sermaye yatırımlarına nasıl yansıyacağına ilişkin, bir anlaşma imzalayacaktır. Dolayısıyla bu anlaşma doğrultusunda fonların etkin kullanımı için yönetsel bir de çerçeve hazırlayacaktır. Aşağıdaki tabloda dönemler halinde gerçekleşecek olan bu fon transferinin Kamerun GayriSafi Yurtiçi Hasıla'sına etkilerini görüyoruz.
Tablo 1.1

 

	2004	2005
	2004	2005
Borç azalması sonucu kullanılan fon (%)	100	80	50	0	100	80	50	0
Borç azalması sonucu kullanılan fon (%)	100	80	50	0	100	80	50	0
GSYİH reel Büyümesi	4,6	4,3	3,9	3,2	5,4	5,2	4,9	4,4
GSYİH reel Büyümesi	4,6	4,3	3,9	3,2	5,4	5,2	4,9	4,4

Kamerun'un üyesi olduğu CEMAC, tahminlere göre 2004 yılında, 2003 yılındaki %5'lik büyümeyle karşılaştırıldığında 2004 yılında %7 büyüyecektir. Bunun sonucunda da Kamerun ekonomisi ve GSYİH'ı da büyüme trendine girecektir. Zira Kamerun CEMAC'daki kalkınmakta olan en gelişmiş ülke olup, birliğin GSYİH'sının %49'unu karşılamaktadır. Doulala limanı ithalat ve ihracat transferleri için ana liman konumundadır. Ancak, yaşanan elektrik kıtlığından dolayı yaşanacak olan büyük bir talebi karşılamada zorluk çekebilecektir. İş adamları ve sanayiciler tarafından oluşturulan bir grup, Şubat ayında küçük ve orta boy girişimler için bir danışmanlık servisi kuracaklardır. Bu servis projesi Alman hükümeti desteğinde çalışan ve yine bir Alman firması tarafından yürütülecektir. Servisin ana amacı, yeni iş planlarının oluşturulmasına yardımcı olmak ve taraflar arasında müzakereler sürecinde teknik destek sağlamaktır.
Kamerun hükümeti ticareti etkileyebileyecek hilekarlık, taklitçilik ve kaçakçılığın engellenmesi açısından bir takım kampanyalar başlatmıştır. Kampanya, Ticaret ve Endüstri Bakanlığı'nca oluşturulan bir heyet ile kamu ve özel sektör iş dünyasını bilgilendirmek amacıyla yapılan gezileri içermektedir. Kamerun endüstrisinde özellikle şeker, çimento, tekstil ürünlerinde gerçekleşen illegal ithalatlar özellikle bu sektörde çalışan firmaları olumsuz yönde etkilemektedir. Ülkenin özellikle Nijerya ile komşu olan kısmından kaçak mal ticareti had safhadadır. Kamerun yerli ürün üreticileri, ürünlerinin iç pazarda rekabeti olumsuz etkileyen yüksek vergilerden ve ticari maliyetlerden şikayetçidir. Bu rekabetin azalmasında ülkeye illegal yollardan giren ithal malların da katkısı küçümsenmeyecek kadar fazladır.
2003 yılı Aralık ayından beri Kamerun'da bankacılık sektöründe sıkıntılar yaşanmaktadır. Özellikle bu dönemde mevduat sahiplerine yatırımlarının geri ödenmesinde zorluklar yaşanmaktadır. Zira bankacılık sektörünün tüm mevduat sahiplerine olan borcu kesin olarak bilinmemektedir. Ancak, basından edinilen bilgiye göre toplam mevduat yükleniminin 99 milyon dolardan fazla olduğu tahmin edilmektedir. Tahminlere göre, toplam mevduatın ancak %5'ine denk gelen bu tutarın batan bankalar dolayısıyla halka yüklenmesi, özellikle kırsal kesimde yaşayan insanları olumsuz yönde etkileyecektir. Hükümetin finansal pozisyonu 1994 yılında gerçekleştirilen devalüasyon ile düzelme sürecine girmiş ve bu süreç günümüze kadar devam etmektedir. Ancak bu devalüasyon sonucu bankacılık sektörü çok kırılgan bir yapı halini almıştır.
Hazine bonolarının planlanan takdimi henüz gelişmekte olan piyasalar için zincirleme etki yaratacaktır. Douala Borsası gelişmekte olan finans piyasasının bu hızına olumlu katkıda bulunacaktır.
2004 ve 2005 yılında yüksek oranlarda gerçekleşmesi gereken petrol fiyatları, Kamerun dış ticaret hacminin artmasına katkıda bulunacaktır.
Enflasyon


Enflasyon, bölgesel merkez bankasından gelen katı kurallar sonucunda artış hızını büyük ölçüde azaltmıştır. Ancak yiyecek ürünlerinde fiyat hareketlerinden dolayı tüketici endekslerinde bir baskı ortamı oluşmaya başlamıştır. Bu olgu artan bölgesel talepten ve tarımda uzun süredir devam eden yapısal sorunlardan kaynaklanmaktadır. Ayrıca bu sene gerçekleşmesi tahmin edilen tatmin edici hasat, enflasyonun düşük seviyelerini korumasına yardımcı olacaktır. Avrupa Kamerun'un ithal ürünlerinde ana konumda olduğu için, Avrupa'da gerçekleşecek düşük enflasyon sabit ithal fiyatlarını beraberinde getirecektir.

Cari Denge

Cari hesap 2003 yılını açıkla kapatmıştır. Ülkede azalan ithalat, Çad - Kamerun petrol boru hattının bitme aşamasına gelmesi ve düşük borç servisi ödemeleri bunda etkili olmuştur. Ancak, hizmetler dengesindeki açık, Çad - Kamerun petrol boru hattından kaynaklanan sigorta ve taşımacılık giderlerinden dolayı beklenenden daha büyük olarak gerçekleşmiştir.

Tablo 1.2 Projeksiyon Özeti

 

	2003	2004	2005
	2003	2004	2005
Reel GSYİH büyümesi	4,2	3,7	4,3
Reel GSYİH büyümesi	4,2	3,7	4,3
Petrol Üretimi (‘000 b/d )	93,0	84,0	77,0
Petrol Üretimi (‘000 b/d )	93,0	84,0	77,0
Tüketici Fiyatları Enflasyonu(%)	0,6	2,5	2,5
Tüketici Fiyatları Enflasyonu(%)	0,6	2,5	2,5
İhracat (FOB, milyon dolar)	2170	2186	2086
İhracat (FOB, milyon dolar)	2170	2186	2086
İthalat (FOB, Milyon Dolar)	2247	2072	2276
İthalat (FOB, Milyon Dolar)	2247	2072	2276

Tablo 1.3 Yıllık Göstergeler

 

	1999	2000	20001	2002	2003
	1999	2000	20001	2002	2003
GayriSafi Yurtiçi Hasıla (CFAfr)	5.753	5.981	6.676	7.132	7.455
GayriSafi Yurtiçi Hasıla (CFAfr)	5.753	5.981	6.676	7.132	7.455
GayriSafi Yurtiçi Hasıla (Milyar dolar)	9,8	9,1	9,1	9,7	11,9
GayriSafi Yurtiçi Hasıla (Milyar dolar)	9,8	9,1	9,1	9,7	11,9
Reel GSYİH büyüme (%)	4,4	4,2	5,3	4,0	4,2
Reel GSYİH büyüme (%)	4,4	4,2	5,3	4,0	4,2
Tüketici Fiyatları Endeksi (ort; %)	1,5	-2,1	4,6	2,7	0,6
Tüketici Fiyatları Endeksi (ort; %)	1,5	-2,1	4,6	2,7	0,6
Nüfusu (milyon)	14,8	15,1	15,5	15,8	16,2
Nüfusu (milyon)	14,8	15,1	15,5	15,8	16,2
İhracat (FOB, Milyon dolar)	2.322	2.318	1.929	1.884	2.170
İhracat (FOB, Milyon dolar)	2.322	2.318	1.929	1.884	2.170
İthalat (FOB, Milyon dolar)	-1.413	-1.380	-1.864	-1.858	-2.247
İthalat (FOB, Milyon dolar)	-1.413	-1.380	-1.864	-1.858	-2.247
Cari Denge (Milyon dolar)	239	510	-380	-561	-612
Cari Denge (Milyon dolar)	239	510	-380	-561	-612
Toplam Dış Borç (Milyon Dolar)	9,5	9,3	8,4	8,5	8,2
Toplam Dış Borç (Milyon Dolar)	9,5	9,3	8,4	8,5	8,2
Borç Servisi Oranı (%)	19,9	19,0	13,1	14,8	10,3
Borç Servisi Oranı (%)	19,9	19,0	13,1	14,8	10,3
Doviz Kuru (ort.) CFAfr:$	615,7	712,0	733,0	697,0	581,2
Doviz Kuru (ort.) CFAfr:$	615,7	712,0	733,0	697,0	581,2

Anahtar Noktalar


2002 yılı ekonomik göstergeleri beklenen seviyenin biraz altında gerçekleşmiştir.
Bundan böyle mali yıl Ocak 2003'den başlamak üzere, Ocak'ta başlayıp Aralık'a kadar devam edecektir.
İktidardaki CPDM partisi iç politikalarda birleştirici baskısını ortaya koymuştur. Parti 2002 Temmuz ayında hem belediye hem de parlamento seçimlerinde önemli derecede başarı elde etmiştir.
Hauge'deki Uluslararası Adalet Divanı, Nijerya'nın bütün itirazlarına rağmen Bakassi Yarımadası'nın Kamerun'a ait olduğunu hükmetmiştir.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyesi olarak Kamerun Irak krizinde önemli rol oynamak zorunda kalmıştır.
Kamerun frankı 2003 yılında Euro'ya bağlı kalmıştır, fakat hala orta düzeyde bir devalüasyon riski taşımaktadır.
 

kaynak: www.igeme.gov.tr