İspanya

Genel Ekonomik Durum

Ekonomik Yapı

Diğer Batı Avrupa ülkeleri gibi İspanya'nın ekonomisi de 2. Dünya Savaşı'nın ardından bir dönüşüm sürecine girmiş, bu süreçte tarım sektörünün önemi azalırken hizmetler sektörünün önemi giderek artmış ve bu sektör ekonominin hakim sektörü haline gelmiştir. Nitekim 2003 yılı itibarıyla tarım sektörü GSYİH'nın sadece %3.6'sini oluştururken hizmetler sektörünün payı %67.8'e kadar yükselmiştir. Perakendecilik, turizm, bankacılık ve telekomünikasyon sektörleri ekonomik faaliyetin en önemli unusurlarındandır. Diğer taraftan GSYİH'nın %28,6'lık kısmını oluşturan sanayi sektörü de ekonomideki önemini korumaktadır.
2003 Yılında GSYİH'nin Sektörlere Göre Dağılımı (%)

 

Tarım, ormancılık, balıkçılık	3,6
İmalat ve madencilik	28,6
Hizmetler	67,8

Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Report, 2004

Son 10 yıllık süreçte ülke ekonomisi yoğun bir özelleştirme programı çerçevesinde şekillenmiş, hemen her alanda devlet hakimiyeti istikrarlı biçimde azalmıştır. AB mevzuatına uyum çalışmaları, özellikle enerji ve telekomünikasyon sektörlerinde devlet hakimiyetinin ve tekellerin kaldırılması sonucunu doğurmuştur. Ancak yine de, halen bazı alanlarda liberalizasyon çalışmaları beklentileri karşılamamış olup, İspanya piyasasının tamamen rekabete açılması için yapılması gereken bazı düzenlemeler bulunmaktadır.
2002 yılı İtibarıyla GSYİH'nin yapısı (Cari fiyatlarla, milyon Euro)

 

-	Değer	%
Özel tüketim harcamaları	401,983	57,9
Kamu tüketim harcamaları	121,974	17,6
Gayri safi sabit sermaye oluşumu	176,358	25,4
Stok değişimleri	4,148	0,6
Mal ve hizmet ihracatı	197,676	28,5
Mal ve hizmet ithalatı	-208,214	-30
Gayri safi yurtiçi hasıla (piyasa fiyatlarıyla)	693,925	100

Kaynak: http://www.ispanyaticaret.org.tr/genelbilgiler.htm

Karşılaştırmalı Ekonomik Göstergeler, 2002(a)

 

	İspanya (a)	Fransa (a)	Almanya (a)	Portekiz(a)	İngiltere (a)
GSYİH (milyar $)	558b	1 289b	1 878b	1 077b	1 414b
Kişibaşına GSYİH (Satınalmagücü paritesine göre-$)	19 245b	23 531b	24 693b	23 251b	23 285b
Tüketici fiyatları enflasyonu(%-ort)	3,4b	1,7b	2,0b	2,6b	2,1b
Cari denge (GSYİH içindeki payı)	-3,2	1,8	-1,6	-0,2	-1,2
İhracat (milyar $)	121	307	579	243	283
İthalat (milyar $)	154	294	507	232	323
İşsizlik oranı (%)	14,1b	9,7b	9,6b	10,6	3,7b

a Gerçekleşen, b EİU tahmini
Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Profile, 2004

Ekonomi Politikaları

Ülkede 1992-1993 yıllarında yaşanan ekonomik resesyonun ardından bir taraftan maliye politikası sıkılaştırılırken diğer taraftan para politikası hazırlama ve uygulama yetkisi otonom bir statü ile beraber İspanya Merkez Bankası Bank of Spain’e devredilmiştir. Burada temel amaç, makroekonomik istikrarın yeniden sağlanması ve Maastricht Antlaşması ile ortaya konulan Avrupa Para Birliği (EMU) kriterlerine uyum sağlamaktır.

Alınan bu önlemler sonucunda, enflasyonist baskı azalmış, faiz oranları düşmüş ve ekonomik büyüme hızlanarak mali yapı güçlenmiştir. Mayıs 1996’da kurulan hükümet bu yeni politika sürecine dinamizm katmış ve ayrıca ekonomide daha fazla liberalizasyonun sağlanması için yeni bir program uygulamaya konulmuştur. Avrupa ekonomisinde yaşanan genel büyüme trendinin de etkisiyle genel kamu mali açığı, 1993 yılındaki GSYİH’nın %6,7’si düzeyinden 2000 yılında yaklaşık %0,3’e kadar düşmüştür.

Bu gelişmeler ülkenin ekonomi politikalarına duyulan güveni sağlamlaştırmış ve Peseta’nın Avrupa tek para birimi EURO’ya katılımını sağlamıştır. 1 Ocak 1999 tarihi itibarıyla Peseta geri dönülmez bir biçimde EMU’ya dahil olan diğer 10 AB üyesi ülkenin paralarına bağlanmış, para politikasına ilişkin yetki ve sorumluluklar da İspanya Merkez Bankası’ndan Avrupa Merkez Bankası’na (ECB) devredilmiştir.
GSYİH (piyasa fiyatlarıyla)

 

	1999	2000	2001	2002	2003
Toplam (milyar EURO)
Cari fiyatlarla	564,4	609,7	653,3	696,2	745
1995 yılı sabit fiyatlarıyla	507,3	528,7	543,7	554,9	567,8
Yıllık % değişim	4,2	4,2	2,8	2	2,3
Kişi başına (EURO)
Cari fiyatlarla	14,269	15,271	16,224	17,171	18,255
1995 yılı sabit fiyatlarıyla	12,803	13,242	13,504	13,685	13,912
Yıllık % değişim	3,8	3,4	2	1,3	1,7

Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Profile, 2004

Son yıllarda ülkenin ekonomisini şekillendiren diğer politikalar, özelleştirme programı, vergi indirimi politikası, işgücü piyasası reformu ve mal piyasalarının liberalizasyonudur.

1985 yılından bu yana uygulanmakta olan özelleştirme programı çerçevesinde, sanayide kamu payı önemli ölçüde azalmıştır. Önceleri özelleştirilen şirketlerin ticari potansiyelini geliştirmek amacıyla başlayan özelleştirme daha sonraları sermaye sağlamak ve ülkenin mali yapısını desteklemek amacıyla kullanılmıştır. 1996 yılında iktidara gelen hükümet, kamunun elinde kalan petrol, elektrik ve telekomünikasyon iştiraklerini de hızla özelleştirmiştir. Ulusal havayolu şirketi Iberya, havaalanı operatörü ve kağıt ve kağıt hamuru üreten ENCE şirketindeki kamu hisselerinin de elden çıkarılmasıyla, kömür ve bazı savunmaya ilişkin sektörler haricinde kamu ekonomik hayattan tamamen çekilmiş olacaktır.

Ülkede, bir taraftan da geleneksel olarak tekelci yapıda ve korunan sektörlerde liberalizasyon yönünde önemli çalışmalar yapılmaktadır. 2000 yılının ortalarında petrol, doğal gaz, elektrik, telekomünikasyon, kitap, farmakotikler, arazi ve taşıt piyasalarında rekabeti artırmayı ve alışveriş saatlerini serbestleştirme amaçlı bir uzun vadeli liberalizasyon önlemleri paketi onaylanmıştır.Bununla beraber, mal piyasalarının tam olarak serbestleştirilmesi için hala alınması gereken bazı önlemler vardır.

Diğer taraftan, uygulanan vergi indirimi politikası çerçevesinde sermaye kazançları, kar payları ve kişisel gelir üzerindeki vergiler tedrici olarak azaltılmaktadır.
Ekonomik Performans

1960'lı yıllarda İspanya ekonomisinin dışa açılmasının ardından, turizm sektörü, yabancı yatırımlar ve artan sanayi gücü ile GSYİH hızla yükselmiştir. Ancak ülkenin enerji bakımından ithalata bağımlı olması nedeniyle 1970'lerde yaşanan petrol krizi ekonomik büyümeyi şiddetli biçimde etkilemiş ve ülkenin 1986 yılında Avrupa Topluluğu'na katılmasına kadar büyüme hızı yavaş seyretmiştir.

Bu tarihten itibaren özellikle ülkeye yabancı sermaye girişine bağlı olarak sabit yatırımlarda büyük artış görülmüştür. Öte yandan bu dönemde GSYİH artışının arkasında yatan temel neden 1985-1990 yılları arasında yılda ortalama %6,6 oranında büyüme gösteren iç taleptir. Nitekim iç talepteki bu artış, cari işlemler dengesindeki açığın artmasına sebep olmuş, bunun sonucunda, 1992-1993 yıllarında ülkede şiddetli ekonomik önlemler alınmak zorunda kalınmıştır.

1992-1993 yıllarında yaşanan resesyon döneminde, ülkede yatırımlar azalırken özellikle sanayi ve inşaat sektörlerinde olmak üzere işsizlik oranı şiddetli bir artış göstermiş, 1994 yılında toplam işgücünün %24,2'si düzeyine ulaşmıştır. İspanya'nın son 30 yıl içinde yaşadığı bu en büyük krizde, diğer taraftan Peseta'nın değer kaybetmesi, ihracatta büyük bir artış yaşanırken ithalatın daralmasına yol açmıştır.

1994 yılından sonra ihracatta yaşanan bu patlama ekonomiyi resesyondan çıkarmaya başlamış, 1995 ve 1996 yıllarında sanayi sektöründe yaşanan olumlu gelişmeler de iç talebin tekrar canlanmasını sağlamıştır. 2000 yılının ortalarına kadar süren bu dönemde GSYİH yılda ortalama %4,1, iç talep %4,7 oranında büyürken uluslararası piyasalardaki krizden dolayı 1998-1999 yılları arasında dış talepte yaşanan azalmaya rağmen ülkenin ihracatı ve hizmetler sektörü de yıllık ortalama %10,3 oranında büyüme göstermiştir.

Diğer taraftan ülkede EMU'ya katılma çalışmalarından dolayı uygulanan politikalar, bu ekonomik büyümeyi desteklemiş, kamu maliyesinin dengelenmesinin özel sektör için kaynak sağlamasıyla faiz oranları da düşmüştür. Sürdürülen ekonomik liberalizasyon programı diğer taraftan başta telekomünikasyon olmak üzere ekonominin kilit sektörlerine dinamizm getirmiştir.

İspanya ekonomisinin geleneksel olarak en zayıf tarafı işsizlik olmuştur. Bununla beraber, son yıllarda işgücü piyasasında olumlu gelişmeler yaşanmış, 1994-2000 yılları arasında net 2,8 milyon yeni iş imkanı yaratılmıştır. Diğer taraftan, işsizlik oranı 1994 yılındaki %24,2 düzeyinden 2003 yılı sonunda %11,3'e kadar gerilemiştir.
İspanya Ekonomisi Genel Projeksiyon Özeti (yıllık % değişim)

 

	2002(a)	2003(b)	2004(c)	2005 (c)
Reel GSYİH	2	2,4	3	3,3
Sanayi üretimi	0,1	1,6	3	3
İşsizlik (%-ort,)	11,4	11,3	9,9	8,9
Tüketici fiyatları enflasyonu (ort.)	3.5	3.0	2.1	2,5
3 aylık Euribor oranı	3,3	2,3	1,8	1,8
Genel kamu dengesi (GSYİH payı)	0	-0,5	0,2	0,6
İhracat (milyar $)	125,8	166,6	203,5	220,5
İthalat (milyar $)	158,9	209,7	258,3	272
Cari denge (milyar$)	-15,9	-23,8	-33,5	-32
GSYİH içinde payı (%)	-2,4	-2,8	-3,3	-2.8

a)gerçekleşen, b) EIU tahmini, c)EİU beklentisi
Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Report, Mayıs 2004

Diğer taraftan izlenen sıkı para politikası, dünya petrol ve mal fiyatlarındaki düşüş, ekonominin belli sektörlerinde yürütülen liberalizasyon çalışmaları ve ücret artışlarının düşük tutulması gibi bir dizi nedene bağlı olarak 1990'lı yıllarda ülkede tüketici fiyatları da azalma göstermiş, 1995 yılında %4,7 olan enflasyon oranı 2003 yılında %3'e kadar düşmüştür.
Sektörler

Sektörlere Göre GSYİH (cari fiyatlar, milyon EURO)

 

	Değer	%
Tarım ve balıkçılık	21,221	3,1
enerji	21,95	3,2
sanayi	107,95	15,4
İnşaat	59,509	8,6
Hizmetler	416,489	60
Ürünlerde Net Vergi	67,576	9,7
Piyasa fiyatlarıyla GSYİH	693,925	100

Kaynak: http://www.ispanyaticaret.org.tr

Tarım

Ülkede 1980'li yılların başından itibaren tarımsal verimlilik önemli ölçüde gelişme göstermiştir. Ancak diğer taraftan 1976 yılında 2,6 milyon düzeyinde olan tarım ve balıkçılıkla uğraşan nüfus 2003 yılının sonu itibarıyla ilk kez 1 milyon kişinin altına düşerek 942,100 kişiye düşmüştür. Nitekim 2003 yılı itibarıyla toplam işgücünün sadece %5.6'si tarım sektöründe bulunmaktadır.

Bununla beraber, toprak kalitesinin düşüklüğü, yağışların düzensizliği ve ülkenin büyük kısmında arazilerin verimsiz kullanımından dolayı tarımsal gelirler pek çok AB ülkesine göre düşüktür. Ülkenin kuzey ve doğu bölgelerinde tarımsal işletmelerin çoğu çok küçükken güney bölgelerde özellikle de Andalucia'da çok geniş araziler malsahiplerinin ilgisizliğinden dolayı kullanılmamaktadır.

Son on yıl içinde üretimi hızla artan sebze ve meyva, bugün ülkenin toplam tarımsal üretiminin yaklaşık %30'luk kısmını oluşturmaktadır. Ülkenin iklimi de modern, sulama teknikleri kullanılan tarıma, dolayısıyla bu tür ürünlerin yetiştirilmesine elverişlidir. Bununla beraber, ülkenin merkezindeki kurak ve verimsiz topraklarda gerçekleştirilen tahıl üretimi, iklim koşullarına yüksek derecede bağımlıdır.

İspanya, Avrupa'nın üçüncü büyük şarap ve dünyanın en büyük zeytinyağı üreticisidir. Avrupa Birliği içinde bu her iki ürünün de fazlalığı olmakla beraber, İspanyol üreticiler gerek kalite artırımına gerekse değişik pazarlama tekniklerine başvurarak bu ürünlerdeki rekabetçi konumlarını korumaya çalışmaktadır. Öte yandan, tahıl ve şeker üreticileri ile hayvancılıkla uğraşan kesim, ithalattan kaynaklanan yoğun rekabetle başetmekte zorlanmaktadır.
Tarımsal Üretim (1 000 ton)

 

Tahıllar	17 783	24 766	17 829	21 646
Buğday	5 013	7 319	5 019	6 795
Arpa	7 399	11 416	6 245	8 328
Mısır	3 746	3 950	4 936	4 487
Yulaf	529	955	659	919
Pirinç	802	751	837	811
Şekerpancarı	7 785	8 704	6 850	7 606
Kaba yonca	12 372	12 597	12 767	11 841
Turunçgiller	5 471	5 482	5 317	5 701
Diğer sebzeler	5 437	6 695	n/a	n/a
Diğer meyveler	3 452	3 518	n/a	n/a
Domates	3 581	3 800	n/a	3 654
Patates	3 343	3 099	3 086	3 053
Bakliyat	258	389	303	487
Ayçiçeği tohumu	569	924	895	989
Zeytin	2 986	4 183	5 258	4 569
Zeytinyağı	546	788	1 021	883
Şarap ve şıra (000 hl)	32 543	39 103	35 054	35 762
Balık- Avlama	1 070	931	930	n/a
Balık-Çiflik üretimi
Deniz	285	279	276	294
Tatlısu	30	34	36	35
Canlı hayvan
Büyükbaş h. (1 000)	6 065	6 217	6 411	6 478
Koyun (1 000)	23 751	24 927	24 301	23 813
Keçi (1 000)	2 725	2 875	3 114	3 047
Domuz (1 000)	21 783	22 149	23 858	23 518

n/a Bilgi temin edilemiyor
Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Profile, 2004

Ülke topraklarının yaklaşık %33'ü devlete ve belediyelere ait olan ormanlarla kaplıdır. AB fonlarının desteği ile 2001-2006 yıllarında uygulanacak olan ve tarımsal alanların, ticari kullanıma sahip orman alanlarına dönüştürülmesine ilişkin projenin, aşırı tarımsal üretimi azaltarak çiftçilere yeni bir gelir kaynağı yaratması beklenmektedir.

İspanya, Avrupa'nın en büyük balıkçılık filosuna sahiptir (2002 yılında 16,177 tekneyle Avrupa Birliği'nin toplam balık avlanmasının %16'sını oluşturmaktadır). Balıkçılık sektörü, yaklaşık 75 000 balıkçıya ve 375 000 ilgili sektör çalışanına iş imkanı sağlamaktadır. Bununla beraber, ülke bu yüksek kapasitesine rağmen, iç tüketimin çok yüksek olmasına bağlı olarak bu alanda net ithalatçıdır (kişi başına yıllık 40 kg.balık tüketimiyle Japonya'dan sonra dünyadaki en büyük 2. tüketici olarak yer almaktadır).
Sanayi

İspanya sanayiinin merkezi, geleneksel olarak, metalurji sanayiinin geliştiği Bask ile endüstriyel gelişime öncü olan tekstil sektörünün geliştiği Katalonya bölgeleri olmuştur. Bask'ın, giderek önemini yitiren bazı sektörlere bağımlı kalarak yakın zamana kadar ekonomiye dinamizm katmakta başarısız olmasına rağmen bu alanlar halen ülke geleneksel sanayiinin çekirdeğini oluşturmaktadır. Sanayi sektörü halen hizmetler sektörünün sadece 1/3'ü büyüklüğünde olmakla beraber, Repsol, Endesa, Iberdrola gibi ciro bakımından ülkenin en büyük firmalarının çoğu halen bu sektörde faaliyet göstermektedir. Sanayi içinde en önemli sektörler enerji üretimi, petrol ve kimyasallar, taşıtlar ve gıda işleme sektörleridir.
Sanayi Üretimi (yılda % değişim)

 

	1999	2000	2001	2002	2003
Toplam sanayi	2,6	4	-1,2	0,1	1,6
Tüketim malları	1,9	1,2	-0,7	2,3	0,5
Ara mallar	3,1	5,5	-2,1	1,4	2,1
Sermaye malları	3,2	6,4	-3,3	-4,9	0,6
Sanayi kapasite kullanımı (%)	79,9	80,7	79,2	78,1	79,2
Önemli sanayi malları üretimi
Otomobiller (000)	2 209	2 366	2 210	2,267	2 399
Ticari taşıtlar (000)	642	665	637	587	628
Çelik (milyon ton)	14 884	15 880	16 504	16 409	n/a
Çimento (milyon ton)	35 789	38 017	40 510	42 388	44 806

n/a Bilgi temin edilemiyor
Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Profile, 2004

1986 yılında Avrupa Topluluğu'na katılımının ardından ülkeye yönelen yabancı yatırımların etkisiyle ülkenin sanayi temelinin büyük bir kısmı yabancıların eline geçerken sektörde ciddi bir yeniden yapılanma da yaşanmıştır. Bunun bir sonucu olarak, ülke bugün çok sayıda rekabetçi alt sektöre sahip olmuştur. Özellikle otomotiv sektörünün çok güçlü olduğu İspanya, Avrupa'nın üçüncü, dünyanın da yedincisi en büyük otomobil üreticisidir. Ancak 2001 yılından sonra sanayi üretiminin artışı negatif seyir almaya başlamıştır ve bu sektörde istihdamın azalmasına neden olmuştur. Mayısta gerçekleşen AB'nin genişlemesiyle birlikte yatırımcıların ücretin daha düşük olduğu Polonya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti'ne yönlenmelerine neden olmuştur. Önem arzeden diğer başlıca imalat sanayii sektörleri ise gıda, içecek ve tütün, kimyasal maddeler, kağıt, tekstil ve giyimdir.
Hizmetler

İnşaat

İspanya'da inşaat sektörü 1980'li yılların sonu ve 1990'lı yılların başında gerek altyapı geliştirme çalışmaları gerekse artan konut ve işyeri talebine bağlı olarak büyük bir büyüme yaşamış, 1988-1990 yılları arasında sektör yılda ortalama %10'u aşan oranlarda büyümüştür. Bununla beraber, 1992 yılında ekonominin resesyona girmesi, Expo'92 fuarının ve Barselona'daki Olimpiyat Oyunları'nın tamamlanması ile, sektör şiddetli biçimde etkilenmiş, 1992 ve 1993 yıllarında sektörün üretimi reel olarak %10 daralma göstermiştir.

1995 yılında kısmen bir iyileşme görülmekle beraber 1996 yılında hükümetin bütçe açıklarından dolayı altyapı yatırımlarını azaltması sektörün yine küçülmesine yol açmıştır. 1997 yılının ortalarında sektörde bir hareketlenme görülmeye başlanmış, 1998-2000 yılları arasında ise sektörün üretimi yılda ortalama %7,4 oranında artış ile patlama olarak adlandırılabilecek bir düzeye gelmiştir.

Bununla beraber, 2001-2002 yılarda ortalama 600,000 konut inşa edilmiştir. Kara ve demiryolu yapımı, ülkenin mevcut hızlı tren hattının genişletilmesi ve sulama kanalları altyapısını geliştirme projelerine bağlı olarak sektörün büyümeye devam etmesi beklenmektedir.
İnşaat İstatistikleri (milyar peseta)

 

	2000	2001	2002	2003
Tamamlanan işlerin değeri	29,277	31,536	33,314	n/a
Bina	18,296	19,502	20,938	n/a
Konut	11,901	12,816	14,054	n/a
Diğer	10,587	11,68	12,044	n/a
Kamu ihaleleri	13,267	19,106	22,478	n/a
Bina	4,208	6,821	7,079	n/a
Konut	940	2,232	1,892	n/a
Diğer	9,059	12,285	15,399	n/a
Başlanan konutlar (% değişim)	4,5	-1,8	3,7	n/a
Bitirilen konutlar (% değişim)	16,7	21,5	2,9	n/a
Çimento tüketimi (1 000 ton)	38,439	42,151	44,12	46,119

n/a Bilgi temin edilemiyor
Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Profile, 2004

Turizm

Ekonominin kilit sektörlerinden olan turizm, ödemeler dengesi bakımından da hayati bir rol oynamaktadır. İlk büyük ölçekli tatil merkezlerinden olan İspanya'nın turizm sektörü 1960'lı ve 1970'li yıllarda önemli büyüme göstermiştir. Bununla beraber 1980'li yılların sonunda gerek fiyatların yükselmesi, gerek tüketici tercihlerinin değişmesi, gerekse diğer turizm merkezlerinden kaynaklanan rekabetin yoğunlaşmasına bağlı olarak sektörde durgunluk başlamış, buna bağlı olarak ülkenin turizme bakışı ve pazarlama stratejisini yenilemesi gerekmiştir.

Bu çabaların yanısıra 1992-1992 krizi döneminde Peseta'nın değerinin önemli ölçüde düşmesi, 1990'lı yılların ortalarında sektörün tekrar canlanmasını sağlamıştır. Nitekim 1999 yılında ülkeye gelen turist sayısı rekor düzeye ulaşmış, İspanya gelen turist sayısı bakımından Fransa'nın ardından dünya ikincisi ve turizm gelirleri bakımından da ABD ve İtalya'nın ardından dünya üçüncüsü olmuştur.
Turizm İstatistikleri (1 000 kişi)

 

	1999	2000	2001	2002	2003
Ülkeye girişler	72,06	74,462	75,678	80,024	82,525
Turistler	46,776	47,898	50,094	52,327	52,411
Turizm gelirleri
Milyar Euro	30,416	33,75	36,602	35,543	n/a
GSYİH içindeki pay (%)	5,4	5,5	5,4	5,1	n/a

n/a Bilgi temin edilemiyor
Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Profile, 2004

2000 yılında ise ülke ABD ve Fransa'nın ardından yine dünyanın üçüncü büyük turizm merkezi olma konumunu korumuş olmakla beraber, 2003 yılında ülkeye gelen turist sayısının 52.5 milyona ulaşmıştır. Bu rekor sayı ile birlikte aynı yılda başta Almanya (%3.2), Fransa (%5.1) ve İtalya (%5.4) olmak üzere ciddi oranlarda turist sayısındaki azalma gözlenmiştir. Buna karşı aynı yılda İngiltere'den giden turist sayısında %9.4'lük artış olmuştur. Mart ayında gerçekleşen terörist saldırı İspanya turizmi üzerinde negatif etki yaratacağını beklenmektedir.
Ulaştırma

1980 ve 1990'lı yıllarda yoğun bir yol yapım programının uygulandığı İspanya'da, başlıca ekonomik merkezlerin tamamı iyi koşullardaki karayollarına sahiptir. Ülkenin Kuzey batı bölgesinde Madrid-Valencia hattında halen bazı eksiklikler bulunmakla beraber, bunların giderilmesi için çalışmalar sürmektedir. 2001 yılında İspanya'daki karayolu ağı 664.852 km. uzunluğunda idi ve bunun 536.672 km.lik kısmını şehirlerarası yollar teşkil etmektedir. 11,152 kısmını ise otobanlar gibi geniş kapasiteli yollar, karayolları ve çift şeritli yollar oluşturmaktadır. 2001 yılında ülke içerisindeki karayolunu kullanan yolcu sayısı km. başına 359,667 milyon ve yük ise km. başına 322,637 milyon ton olarak gerçekleşmiştir- ki bu sayılar ülke içi yolcu kapasitesinin % 90.2 sini ve yük taşımacılığının ise % 84.6'sını kapsamaktadır. İspanya Teşvik Bakanlığı tarafından 2000-2007 yıllarını kapsayan Altyapı planında yol yapımı için 39.835 milyon Euro tutarında bir yatırım öngörmektedir. Belirtilen miktarın çoğu, karayolları ağı kapasitesinin genişletilmesi ve 2010 yılında karayolu ağının 13.000 km.nin üzerinde olması amacıyla kullanılacaktır.


1992 yılında tamamlanan ve Madrid-Seville hattında faaliyet gösteren hızlı tren hattı ve Akdeniz sahil şeridinin yenilenmesi çalışmaları hariç olmak üzere ülkede uzun yıllar demiryollarına yatırım yapılmamıştır.
2001 yılında İspanya'da tümü radyal (yarıçapsal hız)sistemine sahip olan demiryolları (geniş ve dar raylar da dahil) 14.272 km uzunluğunda olup bunun 7,743 Km.sini elektrikli sistem oluşturmakta idi. Aynı yıl demiryolları, iç yolcu taşımacılığının %5.2'sini, iç yük taşımacılığının ise % 3.2'sini gerçekleştirmiştir. Hızlı Tren Hattı (AVE) Sevilla ile Madrid arasındaki (471 Km.) mesafeyi 2 saat 15 dakikada tamamlamaktadır. İspanya Hükümeti 2000-2007 yılları Altyapı planında demiryolları için 40.869 milyon Euro'luk bir yatırımı Hızlı Tren Hattı-AVE 'nin 7.200 km.lik bir demiryolu ağına sahip olması gayesiyle öngörmüştür.
Ulaştırma İstatistikleri

 

	1999	2000	2001	2002	2003
Demiryolu
Yolcu (milyon)	418,9	437,8	466,8	484,6	491,6
Ton (milyon)	25,3	25,8	25,6	26,4	n/a
Denizyolu
Yolcu (milyon)	8,5	9,1	9,2	9,5	n/a
Ton (milyon)	150,6	160,8	166,3	174,6	n/a
Havayolu
Yolcu (milyon)	126,7	138,6	142,7	141,2	n/a
Ton (milyon)	583,3	607,5	577,8	574	n/a
Karayolu Şehirlerarası otobüs yolcuları (milyon)	1,15	1,15	1,18	1,20	1,18
Motorlu taşıtlar
Otomobil (milyon)	16,8	17,4	18,2	18,7	n/a
Kamyon (milyon)	3,7	3,9	4,1	4,3	n/a
Petrol tüketimi (milyon ton)	8,135	8,527	8,48	8,156	n/a
Dizel tüketimi (milyon ton)	21,589	26,054	27,901	28,751	n/a

n/a Bilgi temin edilemiyor
Kaynak: The Economist Intelligence Unit Spain Country Profile, 2004

2002 yılında kamu işletmesi altında olan 50 adet çok amaçlı kullanımlı limandan yapılan deniz taşımacılığı, bir önceki yıla nazaran, yük taşımacılığında % 4.6'lık artışla 364 milyon 900 bin metrik ton ve yolcu taşımacılığında ise % 3,7'lik bir artışla 19 milyon 300 bine ulaşmıştır. Deniz taşımacılığı 2001 yılında ülke yük taşımacılığında % 10.1'lık bir paya sahip olmuştur. Devlet, 2000-2007 yılları arasında çok amaçlı kullanımlı limanların yapılanma ve modernizasyonu kapsamında 10 milyon 500 bin Euro'luk miktarı öngörmektedir.
Halihazırda, İspanya'da 42 adet sivil havalimanı mevcuttur. Hava taşımacılığında, 2002 yılında, 2001 yılına oranla, % 1.3 'lık bir düşüşle 575 milyon 827 metrik ton yük taşımacılığı ve % 1.1'lik bir düşüşle de 141 milyon 300 bin yolcu taşımacılığı gerçekleştirilmiştir.

2000-2007 yılları arasında havaalanlarının altyapıları ve hava taşımacılığına yaplması öngörülen harcamalar 11 milyon 419 bin Euro'ya ulaşacaktır
Telekomünikasyon

AB Direktifleri doğrultusunda, ülkenin sabit telekominikasyon hizmetlerinin büyük kısmı Aralık 1998 itibarıyla liberalize edilmiştir. Yerel telefon hizmetlerinin kontrolu, tamamen liberalizasyonunun sağlandığı Ocak 2001'e kadar devlet tekeli olan Telefonica'nın elinde kalmıştır. Ülke piyasasına hızla giren İtalyan Retevision, Fransız Uni2 ve bağımsız operatör Jazztel firmalarının sabit hat hizmetleri sunmak için rekabete girmeleri, bu hat tarifelerinde ciddi bir ucuzlama sağlamıştır.

1995 yılında, hükümet mobil telefon sektöründeki tekeli kırarak Airtel (şimdiki adıyla Vodafone) isimli özel bir konsorsiyuma lisans vermiş, ancak bu sektörün liberalizasyonu yavaş olmuş, üçüncü lisans sadece 1998 yılında verilebilmiştir.

2000 yılı itibarıyla mobil telefon kullanıcılarının sayısı 20 milyona kadar ulaşmış, ancak bu hatların fiyatları yüksek kalmaya devam etmiştir. 2000 yılı Mart ayında, dört yeni mobil telefon lisansı verilmiştir.

Bilgisayar kullanımı bakımında ülke ABD'den üç yıl, AB ülkelerinden 1,5-2 yıl kadar geridedir. 2003 yılı sonlarında hanehalkının %43.4 bilgisayar sahibidir. Internete bağlanma orani sadece %25.4'tür. Bununla beraber, büyük bazı firmalar dışında İspanyol firmalarının Internet kullanım oranı oldukça düşük kalmıştır ve elektronik ticaret çok düşük düzeydedir (%2).

Ülkede bazı özel TV kanalları bulunmakla beraber, iki büyük televizyon kanalı TVE1 ve TVE2, halen devletin elindedir. Ayrıca ülkede, kontrolü yerel hükümetlerin elinde olan bir yerel televizyon ağı mevcutur. Ülkenin en önemli ulusal günlük gazetesi, günde ortalama 435 433 tirajlı El Pais'dir. ABC, El Mundo, La Vanguardia ve El Periodico de Catalunya da önemli gazeteler arasındadır. Gazete okuma oranının %25 olarak tahmin edildiği ülkede, dağıtım rakamlarına göre her bin kişi başına sadece 100 gazete satılıyor olması, gazeteleri paylaşarak okuma alışkanlığının yaygın olmasından kaynaklanmaktadır
İSPANYA PİYASASINDA YABANCI YATIRIMLAR

İspanya'ya yönelik doğrudan yabancı yatırımlar ülkenin AB'ye girişinin ardından önemli oranda artmış, ancak 1990'lı yılların ortalarına gelindiğinde durgunluk dönemine girmiştir. Nitekim 1990 yılında 1,4 trilyon Peseta düzeyinde olan doğrudan yabancı yatırımlar, 1995-1997 arasında yılda yaklaşık 860 milyar Peseta düzeyinde kalmıştır. 1998-1999 yıllarında tekrar artarak yılda ortalama 1,6 trilyon Peseta düzeyine ulaşan yabancı yatırımların, 2000 yılında yaklaşık iki kat artış gösterdiği tahmin edilmektedir. 2002 yılında İspanya'ya gelen toplam doğrudan yabancı yatırımlarının miktarı 59.5 milyon Euro olarak gerçekleşmiştir. Ancak İspanya'ya yönelik yatırımların son yıllarda büyük artış göstermesine rağmen, ülkeden yurtdışına yönelen yatırımların daha fazla artmasından dolayı ülke halen net yabancı yatırım ihracatçısı konumundadır.

İspanya, geleneksel olarak iyi işleyen siyasi ve ekonomik mekanizmalara sahip olmasının yanısıra işgücü maliyetlerinin düşüklüğü, AB pazarına girme bakımından sağladığı avantajlar ve yaşam kalitesinin yüksekliği ile yabancı yatırımları çekmekte başarılı olmuştur. Diğer taraftan, hükümetler de yabancı yatırımlara sıcak bakmış, yabancı yatırımcılara çeşitli teşvikler sağlanmıştır. Başta Bask ve Navarra olmak üzere mali bakımdan önemli ölçüde otonom olan bölgeler de, yabancı yatırımları çekmek bakımından birbirleriyle rekabet etmektedir.
1996-2001 arasinda Ispanya'ya toplam 101 milyar $ doğrudan yabancı yatırım yapılmıştır. 2003 yılında İspanya'ya 14.99 milyar Euro FDİ girerken 19.95 milyar EURO'luk çıkış olmuştur. 2003 İspanya'ya gelen FDİ'nin %31.11 Avrupa ülkelerden gelmiştir. Bu ülkeler arasında Hollanda %13.9,3'lük payıyla birinci sıradayken, ikincisi de %13,8'lik paya sahip olan İngiltere, Lüksemburg ise %7,9'lik payıyla üçüncü sırada bulunmaktadır. Aynı dönemde, bu yatırımların %34'ü ticaret,kimyasallar ve enerji ürünlerinin üretimine %25, telekomunikasyon %11, otomotiv ve ulaştırma %8, ve %10'luk kısmı da finans ve bankacılık sektörlerinde gerçekleşmiştir
İspanya Piyasasında Yabancı Yatırımların Seyri (milyon EURO)


 

	1998	1999	2000	2001	2002
Yabancı yatırımlar (a)	10,592	14,791	40,728	31,296