Hollanda

Genel Ekonomik Durum

Ekonomi Hakkında Genel Bilgiler

Hollanda, kişi başına düşen yüksek gelir ve eşite yakın gelir dağılımı ile gelişmiş bir ekonomiye sahiptir. Nominal GSYİH'nın %60'ınden fazlasına tekabül eden toplam mal ve hizmet ihracat ve ithalatı, Hollandalının refah düzeyinin ana etkeninin dış ticaret olduğunu gösterir. Endüstriyel ve dağıtım faaliyetleri ile tek başına GYİH'nın %2'sine karşılık gelen yıllık katma değer oluşturan Rotterdam Limanı,Dünya'nın en büyük limanıdır. Doğal kaynaklar ve hammaddeler bakımından oldukça yoksul olan Hollanda'nın, taşımacılık bakımından Avrupa'nın kritik ve merkezi konumunda bulunması ve yurtiçi pazarın küçüklüğü, ülkenin dünyadaki en önemli dışa açık ekonomilerinden biri haline gelmesinde başlıca etmenlerdir.

İthal edilen hammadde ve girdilere bağımlı olan imalat sektörü için ticaret canalıcı bir öneme sahiptir. İmalat sektörünün uluslararası yöneliminin göstergesi olarak, dünyaca bilinen Royal Dutch/Shell (petrol), Unilever (gıda), Philips (elektronik) ve Heineken (bira) gibi çokuluslu şirketleri saymak yeterli olacaktır. Yabancı firmaların ilgisini çekmekteki başarısı da Hollanda ekonomisinin dışa açıklığının bir göstergesidir. Yabancı yatırımlar için mevcut vergi avantajları bir çok çokuluslu şirketin bu ülkede faaliyet göstermesine neden olmuştur.

Yabancı yatırımcıları çekmek açısından da Hollanda ekonomisi başarı göstermektedir. Birçok uluslararası şirketin üretim ve dağıtım merkezi durumundadır. Economic Intelligence Unit tarafından yapılan bir araştırmaya göre Hollanda gerek tüm dünya ülkeleri sıralamasında ve gerek bulunduğu bölgede, çeşitli ekonomik kriterler göz önüne alınarak yapılan sıralamada, dünyanın en cazip iş lokasyonu seçilmiştir.Bu sonuca ulaşmada ülkenin istikrarlı makro ekonomik durumu, etkin finans sektörü ve fiziki altyapısı ve insan kaynaklarının kalitesi önemli rol oynamıştır. Yatırımları teşvik tedbirleri Holanda ya yabancı sermaye akışını hızlendırmıştır.Mevcut çokuluslu yabancı firmalar, Polaroid, Esso, Dow Chemical, Fuji, Nissan, Engelhardt, Amsco, Thorn EMI and Rank Xerox dur. Bu konuda daha detay bilgi http://www.nfia.com dan edinilebilr.

Çokuluslu şirketlerin edindikleri karlara uygulanan vergi rejimi, Hollanda'yı İrlanda ve İngiltere ile birlikte Avrupa'daki en cazip ülke konumuna getirmektedir. Yaklaşık olarak 5000 yabancı kökenli çokuluslu firma bulunan Hollanda'da, Hollandalı işgücünün %10'nu bu firmalar tarafından istihdam edilmektedir.

Özellikle kuzey ve batısı olmak üzere ülkenin ¼'ü deniz seviyesinin altında bulunmaktadır. En alçak nokta deniz seviyesinin 6.7 metre altındadır. Amsterdam Havaalanı (Schiphol) deniz seviyesinden 4.5 metre aşağıda bulunmaktadır. Nehir, kanal ve göller Hollanda'da 4000 kilometrekare alan kaplamaktadır. Amsterdam tamamen kazıklar üzerine inşa edilmiştir ve şehirde 1281 köprü bulunmaktadır.

Hollanda coğrafyasının en çarpıcı tarafı denizden kazanılan topraklardır (polder). Yüzyıllardır Hollandalıların bu mücadelesi sürmektedir. Polderler su baskınlarından geçmişte yel değirmenleri ile korunurken, günümüzde gelişmiş teknolojiler ve setler kullanılmakta, su seviyesi sürekli kontrol edilmektedir. Bugün ülkede hala bin adet civarında çalışır durumda yel değirmeni bulunmaktadır.

Ayrıca Batı Avrupa'nın üç büyük nehrinin deltasında bulunmaktadır. Bütün bu faktörler Hollanda'nın deniz ticareti ve liman hizmetleri açısından dünyada çok önemli bir yer edinmesini sağlamıştır.

Rusya, Kanada ve ABD'den sonra dünyadaki dördüncü büyük üretici durumundaki Hollanda, önemli doğal gaz rezervlerine sahiptir.

Daha Fazla Bilgi İçin:
" http://www.musavirlikler.gov.tr Hollanda
" www.cpb.nl Netherlands' Bureau for Economic Policy Analysis (CPB)
" www.cpb.nlBank of Netherlands (DNB)
" www.hollandtrade.com Netherlands International Business and Cooperation Agency (EVD)
" http://www.dtm.gov.tr/pazaragiris/ilkgiris.htm
Hollanda Ekonomisinde 2004 Yılında Meydana gelen Gelişmeler

2004 Yılında % 1.3'lük Ekonomik Büyüme Sağlanmıştır
Hollanda İstatistik Enstitüsü verilerine göre, 2004 yılında Hollanda ekonomisi % 1.3 oranında büyümüştür. Bir önceki yıl yaşanan düşüşün ardından bu büyüme ekonomideki düzelmeyi göstermektedir.. Bununla birlikte, gayrisafi milli hasıladaki artış hızı hala son 35 yılın % 2.5'lik ortalamasının altında bulunmaktadır.. Kamu ve tüketici harcamalarının bir önceki yıldan yüksek olmadığı 2004'te görülen bu mütevazi büyüme ihracattaki artışa bağlanmaktadır. Ayrıca 2004'te işsizlik oranı son 20 yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştır.
İhracat Ekonomik İyileşme Sağlıyor

2004'te mal ve hizmet ihracatı 2003 yılına oranla % 7.2 arttarak son dört yılın en yüksek değerine ulaşmıştır. İhracat rakamlarındaki bu artış, sadece mal ve hizmet ihracatına değil, başka ülkelerde imal edilen ürünlerin Hollanda'dan re-exportuna dayanmaktadır.. Bu tür ürünler Hollanda'da az bir miktar işlendikten sonra diğer ülkelere dağıtılmaktadır. İthalat ise % 6.7'lik bir artışla ihracata yakın bir büyüme göstermiştir.. Bu büyüme, re-exportla birlikte yabancı firmaların Hollanda'daki pazar paylarının artmasından da kaynaklanmaktadır.
Tüketimde Hafif Artış

2004 yılında hanehalkı tüketimi % 0.9 civarında düşüşün yaşandığı bir önceki yıla oranla % 0.5 artmıştır. Bu artış büyük oranda, sağlık giderlerinin artmasından ve sağlık sigortalarında yapılan yasal değişiklik ve kısıtlamalardan kaynaklanmaktadır. Tüketiciler, fiyat düzenlemeleri yapıldıktan sonra fiyatları düşen gıda maddeleri ve tütüne daha çok harcama yaparken; mobilya ve otomobil gibi dayanıklı mallara daha az rağbet etmiştir.
Kamu Harcamaları Yerinde Sayıyor

Kamu harcamaları bir önceki yıla göre sadece % 0.2 artmıştır. Bu oran, kamu harcamalarının ekonomiye büyük katkı sağladığı önceki yıllara oranla oldukça düşük seviyede kalmıştır.
Yatırım Harcamalarındaki Artış Düşük Düzeyde

Sabit sermaye harcamaları % 1.6'lık artış göstererek, son iki yılda yatırımlarda yaşanan büyük düşüşlerin ardından biraz yükselmiştir. Makine ve makine ekipmanları ile konutlara daha fazla yatırım yapılmıştır.Imalat sanayiinde 2004 deki yüksek kapasite kullanımı makına ve ekipmana yapılan yatırımdaki artışın temel nedenini teşkil etmiştir. Şirket araçları ile bilgisayarlarına yapılan harcamalar, altyapı yatırımlarını geçmiştir.
Ticaret, Transport ve Doğal Gaz Üretiminde Artış

2004 yılındaki ılımlı ekonomik büyüme en çok ticaret, transport ve iletişim sektörlerine yansımıştır. İmalat sanayinde gözle görülür büyüme görülmezken, metal sektörü yıllardan beri ilk kez gelişme göstermiştir. Buna mukabil kimya sanayinde hayal kırıklığı yaşanmıştır. Doğal gaz üretiminin artmasından dolayı enerji sektöründeki üretim büyümüştür. Üretilen doğal gazın büyük bölümü ihraç edilmiştir.Tarımsal üretim oldukça iyi gelişmiştir. İnşaat sanayii ,daha fazla konut sektörüne yönelmiş buna mukabil konut dışı ve alt yapı yatırımları azalmıştır.Sonuçta inşaat sektörü bir önceki yıl ile aynı seviyede kalmıştır. Mali ve ticari hizmetlerdeki küçük sayılabilecek artışın önemli kısmı ise bankalar ve sigorta kuruluşları tarafından gerçekleştirilmiştir.
İstihdamda Düşüş

2004'de istihdam oranı 2003'e göre % 1.7 düşmüş ve son 20 yılın en düşük istihdam rakamını vermiştir. Buna karşılık iş yılına göre verimlilik % 3 artmış olup bu oran son üç yılın en yüksek oranını teşkil etmiştir. İş verimliliğindeki bu yükselme, genellikle ekonomik iyileşmenin başlangıç dönemlerinde görülmektedir.
Kaynak : Statistics Nederlands Press Release PB05-017 -15 Şubat 2005
Hollanda'nın 2005 Yılı Ekonomik Beklentileri

Hollanda ekonomisinin 2005 yılı beklentileri CPB - Centraal Planbureau tarafından 21 Eylül 2004 tarihli bir basın bildirisi ile açıklanmıştır.
Buna göre;
Hollanda ekonomisinin 2004 yılında %1.25 oran ında büyüdüğü ve 2005 yılında ise % 1.5 oranında bir büyüme hızının beklendiği belirtilmektedir.Hollanda ekonomisinin motoru durumunda olan ihracatın ve hanehalkı tüketiminin çok yavaş olarak gelişmekte olduğu belirtilmektedir.İş piyasasının nisbeten gelişmekte olduğu ancak işsizlik oranın artmaya devam edeceği de açıklanmıştır.

Yapılan açıkamada, dünya ekonomisinin hızlı gelişme trendine rağmen,Hollanda'nın rekabetçi pozisyonunun son yıllarda kötüleşen fiyat rekabet gücü nedeniyle ,dünyanın değişen ve yükselen ekonomik trendine uyamad ığı belirtilmektedir.Devletin ve iş çevrelerinin projeksiyon yapılan dönemde ekonomide harcama hızını geliştirecek bir teşvik unsuru olmayacağının tahmin edilmekte olduğu belirtilmektedir.

Bu ve benzeri konuların işlendiği " Macroeconomic Outlook (MEV) 2005'' ad lı rapor 21 Eylül 2004 tarihinde yayınlanmış olup,raporda 2005 yılına ilişkin olarak ; uzun çalışma saatleri ,petrol -fiyat dengesine ba ğımlılık,geçmiş dönemde ABD de yaşanan faiz artışları,düşük işçi ücretleri ile üretim yapan ülkelerden gelen rekabet,çalışma saatlerinin uluslararası karşılaştırması vb.konular incelenmekte ve bu konularda ileriye yönelik tahminlerde bulunulmaktadır.

Bu konuda daha detay bilgi Centraal Planbureau' nun http://www.cpb.nl/eng/news/2004_37.html adresinden temin edilebilir.

Kaynak : www.cpb.nl Press Release No:37
Hollanda Ekonomisinde 2005-2006 Yılı Büyüme Beklentileri

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
(Milyar € ve 1995 sabit fiyatlarıyla, bir önceki yıla gore % değişimler parantez içinde verilmiştir.)

 

	2003a	2004b	2005c	2006c
Özel Tüketim	183.5	184.4	186.3	189.7
	(-0.9)	(0.5)	(1.0)	(1.9)
Kamu Harcamaları	89.4	89.5	90.4	91.9
	(1.8)	(0.2)	(1.0)	(1.6)
Sabit Sermaye Yatırımları	74.2	75.4	76.9	79.4
	(-3.1)	(1.6)	(2.0)	(3.3)
Toplam Yurtiçi Talep	347.0	349.3	353.5	361.0
Mal ve Hizmet İhracatı	254.3	272.7	290.7	309.3
	(0.0)	(7.2)	(6.6)	(6.4)
Mal ve Hizmet İthalatı	-234.3	-250.1	-267.0	-285.5
	(0.6)	(6.7)	(6.8)	(6.9)
Dış Denge	20.0	22.6	23.7	23.8
	(-0.4)d	(0.7)d	(0.3)d	(0.0)d
GSYİH	367.1	372.1	377.6	385.0
	(-0.9)	(1.3)	(1.5)	(2.0)

Kaynak :Economist İntelligence Unit, March 2005

Hollanda 'da son yıllardaki petrol fiyatlarındaki artışa rağmen ,2003 yılı enflasyon oranı % 2.2 ve 2004 yılında ise % 1.4 olmuştur.Enflasyonun 2005 yılında % 1.5 de kalacağı tahmin edilmektedir.Tüketim harcamalarında az da olsa yukarı doğru bir trend beklenmekte olup,Euronun güçlü durumda olmasının ithal fiyatlarının asağida tutacağı da tahmin edilmektedir.2006 yılında iç talebin artması sonucu fiyatların bir miktar yükseleceği ve 2005 yılında değerlenen Euro nun 2006 da istikrara kavuşacağı da EIU tahminleri arasındadaır
Hollanda'da Ekonomi 2003 yılında % 0.9 oranında küçülmüştür.Bunun nedeni olarak özel tüketimde görülen daralma(işsizlik oranın artması ve hanehalkı harcamalarının daralması sonucu)ve yatırım harcamalarında azalma ve zayıf ihracat performansı olarak değerlendirilmektedir.2004 yılında özel tüketim harcamalarının bir miktar artmış olup 2005 ve 2006 yıllarında bir miktar daha gelişeceği tahmin edilmektedir.Ancak Euronun değer kazanmasının özellikle denizaşırı ticarete bağımlı çoğu büyük şirketleri olumsuz etkilemesi beklenmektedir.
Ancak ihracat 2004 de kendini toparlamış olup Euronun değer kazanmasına rağmen, bu eğilimin yavaş da olsa 2005 ve 2006 da da sürmesi beklenmektedir.GSYIHnın da 2003 deki daralmanın ardından 2004 de gösterdiği % 1.4 lük artışının 2005 de % 1.5 ve ,2006 da da daha iyileşerek % 2 seviyesine gelmesi beklenmektedir.
Pek çok Hollandalı firma,ilerideki geilşmelerine tehdit unsuru olarak, birim işçilik ücretlerinde yaşanan artışların Euro alanı içinde bile rakiplerini geçtiğini ve bunun sonucu olarak rekabetin yitirilmekte olmasını göstermektedirler.Ancak 2004 de yaşanan düşük zamların kaybedilen gücü tekrar kazanmaya yardımcı olduğu belirtilmektedir.İşçi ücretlerinin 2005 de de az zamlanması konusunda yapılan anlaşma sonucu Hollandalı şirketlerin tekrar güçlerine kavuşmasına yardımcı olacağı belirtilmektedir.Sonuç olarak, iç talebin fazla artmamasına rağmen ,2004 de dış ticaret ekonomiye olumlu katkılarda bulunmuş olup bunun devamı beklenmektedir.
2004 yılında GSYİH, 2003'te kaydedilen %0,9'luk artışı geçerek %1.3'e ulaşmıstır. Özel tüketim, 2003'teki düşüşün ardından biraz artmasına rağmen hala düşük seviyededir; bu da bir ölçüde halen düşük olan istihdama dayanmaktadır. İhracat, özellikle de diğer AB ülkelerine re-export önemli oranda artmıştır. 2003 yılında %-0.4 olan dış dengedeki olumsuzluğun, 2004'te ithalat büyük ölçüde artmasına rağmen %0.7 olarak gerçekleşmesi GSYİH'in büyümesine bağlanmaktadır.

Özel tüketimin 2005-2006 boyunca yavaş artan bir seyir izlemesi beklenmektedir. Geçen dönem büyüyen ihracatın, Euro'nun güçlenmesine rağmen -yavaş da olsa- önümüzdeki dönemde de artacağı düşünülmektedir. GSYİH'in 2004 yılındaki %1.3'lük büyümesini takiben 2005'de %1.5 ve 2006'da da %2'lik gözle görülür bir büyüme tahmin edilmektedir. Pek çok Hollanda firması rekabet gücünü kaybetmiştir ki bu da ekonomik büyümeye engel teşkil etmektedir. İşçilik maliyetlerindeki artış AB ülkeleri dahil diğer ülkelerdeki artışı geçmiştir. Fakat ücretlerde beklenen olası artışlar ve ılımlı iç talep sebebiyle dış sektörün 2005'te de ekonomiye ivme kazandırması öngörülmektedir.

Kaynak: Economist Intelligence Unit -Netherlands Country Report -March 2005.
Ekonomik Tahminler(2003-2006)

 

(Belirtilmeyen durumda % )	2003a	2004b	2005c	2006c
Reel GSYIH Gelişimi	-0.9	1.4	1.5	2.0
Sanayi Üretim Artışı	-2.4	0.8	2.2	2.3
İşsizlik Oranı Gelişimi	5.3b	6.7	6.7	6.5
Enflasyon Oranı	2.1	1.2	1.5	1.8
Ihracat fob (US$ bn)	254.7	314.7	356.1	369.1
Ithalat fob (US$ bn)	229.5	274.4	303.1	317.7
Kur US$:€ (yıl sonu)	1.261	1.354	1.400	1.390
Kur ¥100:€ (ortalama)	1.312	1.345	1.318	1.316
Kur €:£ (ortalama)	1.442	1.474	1.425	1.440

a Economist Intelligence Unit tahminleri

Economist Intelligence Unit tahminlerine gore,enflasyon 2003 deki % 2.1 lik seviyesinden 2004 de % 1.2 e inmesi ve 2005 da % 1.5 seviyesinde stabilize olması beklenmektedir.Ancak 2006 da beklenen tüketim artışına parallel olarak fiyatlarda bir miktar artış olması da beklenmektedir.Ayrıca 2005 de tekrar artması beklenen Euro kurunun 2006da stabilize olacağı beklenmektedir.
Sektörel Gelişmeler

İmalat Sanayi Sektörü Gelişmesi

Diğer OECD ülkeleri ile kıyaslandığında Hollanda'da doğal kaynaklar sınırlı olduğu için ağır sanayi sektörünün yeri her zaman nisbeten önemsiz kalmıştır. En önemli sektörler olarak;gıda, içki ve tütün olup,2003 yılında yaratılan toplam katma değerin % 18 ine tekabül etmektedir.Kauçuk ve plastik ürünleri(%15.9) dahil kimyasallar,kağıt ve matbaacılık sanayii(%12.2),metal işleme sanayii(%11.3),elektrikli makina ve cihazlar(% 8.9),ve elektriksiz makinalar(%7.8)dır.Hollanda da pek çok sanayi dalı gelişkin depolama ve taşıma sistemlerinin mukayeseli avantajını yaşamaktadır.Diğer önemli sektörler ise nakliye araçları ve kimya sanayii olup, kimya sanayii % 7,taşımacılık ise % 4.6 oranında bir paya sahiptir.
Yeni büyüyen sektörler olarak,elektronik ve mikroçipler,ilaç sanayi,gen mühendisliği ve tıbbi cihazlar olarak sayılabilir.Kimya sanayii Hollanda'nın çeyrek yüzyıldır üretimini yurtdışına ihraç etmekte ve ihracat ile GSYIH gelişmesinde önemli bir yer işgal etmektedir.Esasında imalat sanayii sektörü tamamen ihracata yöneliktir.Hatta göreceli olarak epeyce küçük firmalar bile ihracata bağımlıdırlar.
 

İmalat Sanayii		Yıllık ortalama değişim
	2003	1999-2003
Üretim (% değişim)	-2.1	0.4
Kapasite Kullanımı (%)	81.7	83.5

Doğal kaynaklar olarak Kuzey Denizindeki petrol ve ülkenin kuzeyindeki doğal gaz rezervleri sayılabilir. Doğal gaz üretiminde ABD, Kanada, Norveç ve Rusya'dan sonra önemli bir yer tutmaktadır. Doğal gaz üretiminin yarısına yakını ihraç edilmekle beraber toplam ihracatındaki payı %2 civarındadır.

Yeni teknoloji yaratarak birçok sektörde dünya liderliği yapmak, iş hacmi ve sermaye artışı sağlamak hükümet ve özel sektörün birinci hedefidir. Bu amaçla teknolojik buluşların sanayide kullanımının yaygınlaştırılabilmesi açısından çok önemli olan devlet, özel sektör ve üniversiteler arasında işbirliği sağlanmıştır. Bölgesel kalkınma planları açısından önem taşıyan bölgelerde çeşitli konularda ihtisaslaşmış teknoparklar oluşturulmakta ve o alanda çalışan firmaların faaliyetlerini bu teknoparklarda sürdürmesi hedeflenmektedir. Hollanda medikal teknoloji, çevre teknolojileri, enerji,yaşam bilimleri, gemi inşa ve bilişim teknolojileri üretiminde önemli bir paya sahiptir. Özellikle kimya ve gıda sanayinde olmak üzere Hollanda orijinli büyük çok uluslu şirketler ihracattan büyük pay almaktadır.

Hollanda sanayi çoğunlukla küçük ve orta boy şirketler ile az sayıda olan ancak piyasaları yönlendirecek kadar güçlü çokuluslu şirketlerden oluşmaktadır.


Üretim hacmi olarak iki sanayi kolu çok önemlidir: Kimya ve gıda işleme endüstrileri. Sanayideki istihdamın %10'unu kapsayan kimya sektörü en büyük ihracat sektörüdür. Dünyadaki en büyük yirmi şirket arasında yer alan Shell Chemie, Akzo Nobel ve DSM'in Hollanda kimya sanayinde önemli yeri vardır.

"Avrupa'nın Bahçesi" olarak tanımlanan ve dünyanın dört bir yanından ulaşan taze ürünlerin işlendiği Hollanda'da gıdadan deterjana kadar etkili olan en önemli isim Unilever'dir. İleri araştırma ve uygulama teknikleri gıda işleme ve ilaç sektöründe etkinliği yakalayan Hollanda'da, kaliteyi bir yaşam biçimi haline getirmek hem hükümetin hem de araştırma kurumlarının hedefidir.
Özel sektör Ar Ge YatırımlarıGelişmesi

Hollanda ekonomisinin rekabet gücü özellikle son 10 yılda epeyce gelişmiştir.Bunda hükümetin 1995 yılında Hollanda ekonomisinin teknolojik temelini gerliştirecek şekilde büyük kuruluşlara vergi avantajları sağlayan bir dört yıllık planı devreye almasının özel etkisi olmuştur.Hükümet bu dönemde yüksek teknoloji araştırma enstitülerinin kuruluşuna 124 milyon dolar ayırmıştır.Bu plan elektronik hizmetlerin ve information highways adı verilen sektörün kullanımını desteklemiş ve böylelikle Hollanda özel sektörü yüksek teknolojili Ar Ge yatırımlarına önem vermiş ve Üniversite,devlet ve sanayi işbirliği gelişmiştir.Bu konuda en son elde mevcut veriler 2002 yılına ait olup 2000 de GSYİH nın %1.9 u ARGE harcamalarına ayrılırken,bu miktar 2002 de GSYİH nın % 1.81 ine tekabül eden 8.05 milyar € seviyesine gelmiştir.Burada en çarpıcı olan unsur,bu harcamanın yarısının özel sektörce yapılırken üçte birinin üniversitelerce gerçekleştirilmesidir.Ar Ge yatırımları Hollanda da GSYIH nın % 2 sine eşit olup bu oran diğer Kuzey Avrupa Ülkeleri arasında ortalamanın üzerinde olmasına rağmen ABD ve Japonya nın gerisindedir.
Imalat Sanayii ( % artış)

 

	1999	2000	2001	2002	2003
Gıda ,İçki Tütün	1.6	1.6	-0.7	1.1	-2.5
Textiles, clothing & leather goods	0.9	6.9	-7.4	-3.1	-4.6
Paper & printing	1.3	2.0	-1.5	-3.2	-1.9
Oil and chemicals	4.2	5.1	1.7	2.1	2.9
Basic metals	0.2	1.9	-1.6	-2.0	3.2
Metal products	1.0	4.4	0.2	-3.3	-3.3
Machinery & equipment	-0.4	12.1	-1.5	-2.8	-4.7
Electrical machinery & electronics	3.7	11.3	-3.7	-9.6	-5.5
Motor vehicles & other transport products	2.1	0.4	-2.3	-1.0	-1.8
Total manufacturing incl others	2.4	4.5	-0.9	-1.6	-2.1

Source: CBS, Statline, Online Statistical Database.Mart 2005

Tarım ve Balıkçılık:

Tarımsal üretimin Hollanda ekonomisi açısından önemi İkinci Dünya Savaşından bu yana giderek azalmaktadır. 2003 yılı verilerine gore Hollanda Tarımının GSYIH ya katkısı % 3 oranında olup bu oran pek çok Avrupa ülkesi ortalamasının üzerindedir. Hollanda alan olarak çok küçük olmakla birlikte Avrupa'nın en büyük ve ABD'den sonra dünyanın ikinci büyük tarım ürünleri ihracatçısıdır. Hollanda'nın süt ürünleri, et, ve çiçek ve çiçek tohumu ihracatında çok önemli bir yeri vardır. Tarımsal üretimin yaklaşık %60'ı ihraç edilmektedir.2003 yılı verilerine gore, gıda ürünleri ihracatı (içki ve tütün hariç) toplam ihracatının % 12 sina eşit olmuştur.
Holanda nisbeten küçük toprak alanı ve yoğun nüfusu ile kişi başına düşen alan açısından çok küçüktür.Kişi başına 0.2 hektar toprak düşmektedir.Ancak Hollanda da tarımda kullanılan ileri teknolojiler onu Avrupanın en önemli tarım ürünü ihracatçısı durumuna getirmiştir.Tarım işletmelerinin çoğu çok küçüktür ve yaklaşık olarak 20 hektar civarındadır.Ancak,sermaye yoğun ve modern teknikleri kullanmaktadırlar.
Hollanda tarim ürünlerinde gen mühendisliği,cross fertilization )çapraz gübreleme) ve interbreeding konularında dünyaca büyük üne sahiptir. Başta Amsterdam yakınındaki uluslararası bitki ve çiçek mezatı Aalsmeer olmak üzere bazı önemli uluslararası ticari tarımsal mezatlar Hollanda'da bulunmaktadır.Ancak ticarerin çoğunluğu sözleşme esasına gore yapılmaktadır.Tarım büyük ölçekli olarak ve çok iyi organize edilmiştir.Ancak,AB nin Ortak Tarim Politikası (CAP) çerçevesinde vermekte olduğu fiyat destekleri ve ihracat subvansiyonlarında 1992 yılından itibaren yapılmaya başlanılan kesintiler nedeniyle Hollanda tarım sektörü gerilemeye girmiştir.Hollanda için çok önem arzeden bahçecilik ve çiçekçilik sektörü Fas gibi daha ucuz üretim maliyetlerine sahip ülkelerin piyasaya girmesi ile artan oranda güçlüklerle karşılaşmaktadır.Ayrıca,sektör çevresel mevzuatın da gübre üretimi ve yayılmasına getirdiği sınırlayıcı tedbirler sonucu hayvan miktarını azaltmak veya ağır cezalar ödemek durumunda kaldığı için şidddetli mali sorunlar ile karşı karşıya kalmışlardır.Bunun sonucu olarak,pek çok holding ormancılık gibi daha yüksek katma değerli ve çevre dostu üretim yöntemlerine ve ürünlere dönmüşlerdir.
Ayrıca son zamanlarda özellikle Hollanda da ortaya çıkan ortaya çıkan bir tür domuz hastalığı(swine fever) ve bovine spongiform encephalopathy -BSE- deli dana hastalığı krizi ve aft humması(foot and mouth disease) 'le dioxinli gıda krizi ve genetic olarak modifiye edilmiş ürünlerin artması sonucu Tarım Bakanlığı gıda güvenliğive çevresel faktörlere daha fazla önem vermeye başlamıştır.
Başta Amsterdam yakınındaki uluslararası bitki ve çiçek mezatı Aalsmeer olmak üzere bazı önemli uluslararası ticari tarımsal mezatlar Hollanda'da bulunmaktadır. Toplam alanın %69'u tarımsal üretime ayrılmıştır. Ancak nüfusun %5'den azı tarımda çalışmaktadır. Özellikle hayvancılık (besi ve süt), et ve yumurta sektörü üretimde %53 pay ile önde gelmektedir. Bunu süs bitkileri de dahil olmak üzere bahçecilik sektörü takip etmektedir. Üretim entansif olarak ve ileri teknolojilerle yapılmaktadır. Genetik mühendislik, çapraz gübreleme, melezleme teknikleri konusunda çalışmalar yapılmaktadır. 1990'lı yıllarda bu yana hızla gelişen bir konu da organik üretimdir. Bu arada devlet tarafından alınan bir karar ile uygulamaya konulan 'Öncelikli Ekolojik Yapılanma' politikası çerçevesinde 2018 yılına kadar 150 bin hektar tarımsal alanın 'doğal alan' olarak ayrılması planlanmaktadır.

Geleneksel olarak güçlü bir tarım sektörüne sahip olan Hollanda'da araştırma ve geliştirme çalışmalarına verilen önem sayesinde hektar başına alınan ürünün yüksekliği dikkat çekmektedir. Küçük bir ülke olmasına rağmen yıllık ürün miktarında ulaşılan etkileyici sonuç, üretimdeki yüksek kalitenin sonucudur. Tarımsal üretiminin büyük bölümünü ihraç eden Hollanda, tarım ve bahçecilik-çiçekçilik ürünlerinin ihracatında Avrupa'da birinci, dünyada üçüncüdür.

Hollanda, yıllık 11 milyar kg. süt üretimi ile dünya birincisidir; bu miktarın yarısı peynir üretiminde kullanılmaktadır.

Tarım ve bahçecilik ürünlerinin bir kısmı Hollanda gıda, içecek ve tütün endüstrisinde girdi olarak kullanılmaktadır. Dünyanın sayılı çokuluslu şirketlerinde biri olan Unilever'in merkezi Hollanda'da bulunmaktadır. Bira üretiminde dünyaca ünlü marka Heineken bugün 170 ülkede aktif durumdadır. Grolsch ve Bavaria da diğer bilinen bira üreticisi firmalardır. Ülkede tarım ve çiftlik gereçleri, makina ve teçhizatı ile tohumlama, seracılık, paketleme ve tasarım teknikleri de son derece gelişmiştir.
Balıkçılık halihazırda ekonomide önemli yerini muhafaza etmektedir.AB ülkeleri arasında Hollanda ;Danimarka,Fransa ,İspanya ve İngiltere nin ardından gelmektedir.Ancak bu sektörde AB menşeli gemilerin Hollanda kıyılarında tuttuğu balık miktarı 2001 yılındaki 528,540 tondan 2002 yılında to 478,160 tona inmiştir.
Tarımsal Üretim ('000 ton)

 

	1998	1999	2000	2001	2002
Et üretimi
Dana Eti	534	508	471	372	384
Domuz Eti	1,715	1,711	1,623	1,432	1,377
Süt Üretimi
Süt	10,541	10,777	10,734	10,828	10,346
Paynir	638	646	684	652	637
Tereyağ	149	140	126	130	119
Yumurta	595	596	617	607	587
Tahıllar
Buğday	1,072	851	1,143	991	1,057
Arpa	214	365	288	387	315
Diğer Tarımsal Üretim
Patates	5,249	8,221	8,127	7,016	7,362
Şeker Pancarı	5,505	7,317	6,727	5,947	6,250
Balıkçılık
Tüm balıklar	546.4	536.5	509.0	528.5	478.2

Kaynak : CBS, Statistisch Jaarboek.March 2005

Hayvancılık Sektörü Gelişmesi
Hayvansal Varlık ('000 baş)

 

	1999	2000	2001	2002	2003
Sığır	4,206	4,070	4,047	3,858	3,600
Domuz	13,567	13,118	13,073	11,648	10,700
Koyun	1,401	1,308	1,296	1,186	1,090
Tavuk	104,767	104,015	100,334	101,052	n/a

Kaynak : CBS, Statistisch Jaarboek.March 2005

Madencilik ve Petrol Ürünleri


Petrol

Hollanda'nın bilinen petrol rezervleri, 1 Ocak 2002 itibariyle bulunan en son resmi verilere göre 11 milyon metreküp olup bunun 10 milyon metrekübü denizlerdeki rezervlerdir.Bunun dışında ayrıca 17 milyon metreküp daha petrol rezervi olduğu tahmin edilmektedir.Kuzey denizindeki petrol kuyularında bilinen büyük petrol firmaları çalışmaktadırlar. Hollanda hükümeti buradaki petrol çıkarma işlemlerine devam edilmesi taraftarıdır ancak Hollanda'da üretilen petrol, 2002 yılında ülkenin toplam tüketiminin sadece % 5.4'ünü karşılamıştır ve bu sektördeki faaliyet azalmaktadır.
1 Ocak 2002 itibariyle bulunan en son verilere göre , Hollanda'daki, petrol sahaları 11 adet olup,bunlardan sekizi kıta sahanlğında üçü ise sahildedir.Bu alanlardan sahildeki yedi adedinde denizdeki alanlardan ise bir adedinde üretim durdurulmuştur.
Doğal Gaz

Doğal Gaz üretiminde ise Hollanda, 2002 yılı verilerine göre 71.8 milyar metreküp ile, Norveç ve Rusya'ya göre geride olmasına rağmen, önemli bir doğalgaz üreticisi durumundadır.

Avrupa Birliği'nin en büyüğü olan doğal gaz rezevi 1959 yılında Groningen kasabası yakınlarında bulunmuştur.

Doğal gaz üretiminin ekonomideki payı, bu sektördeki vergilerin yükek olduğu 1980'lerin başında zirveye ulaşmıştır. Yüksek fiyatlar bu sektörden elde edilen geliri büyük ölçüde artırmıştır, ancak yakıt ve enerji sektöründen elde edilen gelir 2002 yılında toplam gelirin sadece % 3.4'ünü oluşturmaktaydı. Yeni doğal gaz alanlarının bulunması toplam üretimin gerisinde kalınca, doğal gaz rezervleri sürekli azalmıştır. 1 Ocak 2003'te yapılan tahmine göre, halihazırda yaklaşık 1,567 milyar metreküplük doğal gaz rezervi kaldığı açıklanmıştır ki bu da 22 yılda bitecektir. Yeni keşfedilecek ve çıkarılacak doğal gaz miktarının 240-490 milyar metreküp olacağı tahmin edilmektedir. En büyük doğal gaz üreticisi konumundaki Gasunie % 50 payla devlete aittir. Diğer % 50'lik bölümü de yarı yarıya Shell ve Esso paylaşmaktadır. Üretilen doğal gazın yarısı ihraç edilmesine rağmen, toplam ihraç ürünleri içindeki payı ancak % 2 kadardır.

Mart 2000'de Hollanda doğal gaz sektöründeki özelleştirmenin hızlandırılmasına yönelik bir anlaşma kabul edilmiştir. Yeni yasayla birlikte, firmaların ve diğer tüketicilerin, 2004'ten itibaren kendi doğal gaz şirketlerini seçebilmelerine olanak sağlanmıştır.

Enerji sektörü dışında, ülkenin doğu ve kuzey bölgelerindeki tuz madenlerinden tuz elde etme faaliyetleri de sınırlandırılmıştır.

Kaynak:EIU ,Netherlands Country Profile ,March 2005

İnşaat Sektörü Gelişmesi

Pek çok Hollandalı inşaat firması,ulusal toprak ve su baskını önleme teknolojilerinde edindikleri tecrübelerle dünyanın pek çok ülkesinde inşaat taahhütleri yerine getirmektedirler.Hollanda da inşaat sektörünün 2002 de istihdama yaptığı % 5.7 lik katkı ile 2003 yılında GSYİH daki payı %4.6 seviyesindedir.

Hollanda da kamu sektörü konut inşaatında önemli bir yere sahiptir.Toplumun alt kesimlerindeki kira miktarları çok sıkı bir kontrol altında olup,pek çok konut yarı resmi konut şirketlerince kontrol edilmektedir.Ancak yeni hükümetlerın güttükleri daha fazla pazar ekonomisi politikaları ekonominin bu kesiminde de kendini hissetirmektedir.Konut şirketlerine daha fazla çalışma serbestisi getirilmesi ve bu alandaki teşviklerin azaltılması sonucu 1985 den bu yana teşvik dışı konutların yapımı toplam konut yapımı içinde giderek artmaktadır.1994 yılında ilerideki teşviklere mahsuben verilen büyük miktarlardaki teşvikler ile konut şirketlerinin devletten uzaklaştırılması işlemi tamamlanmıştır.O tarihten bu tarafa da inşaat sektörü içinde özel sektörün payı giderek artmaktadır.
İnşaat İstatistikleri ('000 adet)

 

	1999	2000	2001	2002	2003
Konut İnşaatı
Kamu ve Konut Kooperatifleri	16.6	14.7	11.5	14.1	18.2
Ticari Şirketler	53.5	51.0	40.8	44.9	47.2
Diğer Özel Sektör	13.3	12.8	10.1	8.2	7.1
Toplam	83.4	78.6	62.3	67.2	72.5

Kaynak: CBS, Statline, Online Statistical Database.March 2005
Kaynak: EIU ,Netherlands Country Profile ,March 2005

Hizmet Sektörü Gelişmesi

Hollanda uluslararası bir ticaret ve dağıtım merkezidir. Çok gelişmiş bir nakliye ve lojistik altyapısına sahiptir. Rotterdam limanı dünyanın en büyük deniz limanıdır. Avrupa'nın içlerine kadar nehir, kara ve demiryolu bağlantısı bulunmaktadır. Özellikle taşımacılık, gümrükleme, elleçleme ve lojistik açıdan kusursuz hizmetler sunmaktadır.Rotterdam limanında 2004 yılında gelen olarak 271 011 ton yük ve giden olarak da 81 348 ton yük olmak üzere toplam 352 360 ton yük işlem görmüştür..Rotterdam limanında işlem gören yükler, kuru yük olarak kömür, hurda ve cevher halde metaller özellikle demir-çelik, tahıllar, hayvan yemi ile likid yük olarak ham petrol, petrol ürünleri, kimyasallar sayılabilir. Bunun yanısıra konteyner taşımacılığı da önemli bir yer tutmaktadır. Amsterdam'da bulunan Schiphol Havalimanı da Batı Avrupa'nın üçüncü büyük havalimanıdır.

Bankacılık hizmetleri açısından dört büyük Hollanda bankası dünyanın en büyük 60 bankası arasında yer almaktdır. ABN Amro, Ing Bank ve Rabobank'ın İstanbul'da temsilcilikleri bulunmaktadır.

Hollanda ekonomisinin en büyük sektörü olan Hizmetler Sektörü son elli yıldır istihdamdaki payını artırmaktadır ve yüksek eğitimli çalışan sayısı da doğal olarak bu sektörde fazladır. Yalnızca iç pazarda değil yurtdışı pazarlarda Hizmet Sektörünün payı artmaktadır. Hizmet ticaretindeki ihraç fazlası, temel olarak yurtdışı lojistik hizmetlerinden kaynaklanmaktadır. Taşımacılık ve lojistik Hollanda ekonomisinde eskiden beri özel bir öneme sahip olmuştur.
Finans hizmetleri sektörü de tüm AB ülkelerinde olduğu şekilde Avrupa Para Birliği (EMU, European Monetary Union) ve Euro'nun yürürlüğe girmesinin de yardımıyla giderek önem kazanmaktadır. ABN Amro Bank, Ing Bank, Fortis gibi büyük Hollanda banka ve sigorta şirketleri son beş yılda uluslararası arenada yerlerini almışlardır.
Hollanda nın 2,806 km demiryolları üzerinde yılda yaklaşık 320 milyon yolcu seyehat etmektedir ve bu rakamın 2010 da iki misline çıkması beklenmektedir.En son çalışma gerek Holanda nın kendi iç şehirleri arasında gerekse de Amsterdam ve diğer AB ülkeleri ile arasında işletilmesi planlanan yüksek hızlı tren projesidir.Almanya ya yönelik yüksek hızlı tren için ray inşaatı çalışması1998 yılında Amsterdam ve Utrecht arasında daha hızlı bir tren yolu inşaatı ile başlatılmıştır.
Malların demiryolu ile taşınması son yıllarda yerini karayoluna bırakmıştır.Bu eğilime rağmen, hükümet Rotterdam ile Almanya nın Ruhr bölgesini birbirine bağlayacak olan 5 milyar € bedelinde bir yük treni ray hattı inşaatına (the Betuwe freight railway) başlamıştır.Bu inşaatın ihale aşamasında meydana gelen gecikmeye rağmen Betuwelijn adı verilen bu hattın 2006 da işletmeye açılması beklenmektedir.
Sivil havacılık bakımından da çok gelişmiş olan Hollanda nın Amsterdam Schipol Havalimanı Avrupanın havayolu yolcu trafiğinin %10.2 sini ve kargo trafiğinin ise % 19.7 sini taşımaktadır.
Hollanda da 20004 yılında 352 360 ton yük taşımacılığına konu olan ve dünyanın en büyük limanı olan Rotterdam limanının yanısıra 3,745 km si kanal olan toplam 5,046 km su yolu mevcuttur. İç sular ticari filosu yaklaşık 4,800 adet olup taşıma kapasitesi 5.57 mn gros tondur.Bu trafiğin % 60 ı dış ticaret taşımacılığıdır.Bu rakamlar da Hollanda nın Avrupa kargo taşımacılığındaki önemini göstermektedir.
Hollanda da telekominikasyon sektörü GSYİH nın %2.3 üne tekabül eden yaklaşık 10 milyar € luk bir paya sahiptir.1997 yılında daha önce özelleştirilmiş olan ulusal telekom kuruluşu olan KPN/P TT Telecom un monopolu tamamiyle kaldırılmıştır. Bu tekeli yıkan ilk şirketler CasTel, Telfort (Nederlandse Spoorwegen/British Telecom) ve Enertel den oluşan 10 adetlik bir enerji ve kablo televizyon şirketleridir.1998 başından beri PTT Telecom internet bazlı telefon hizmeti vermekte olup bu sayede uzak mesafe konuşma ücretleri çok düşmüştür.

Hollanda, kişi başına PC-Bilgisayar sayısı bakımından Avrupa'da birincidir ve toplumun her kesiminde enformasyon teknolojisinden yoğun şekilde faydalanılmaktadır.

Yaşamın her alanında bilgisayar imkanlarından yararlanmaya açık olan Hollanda toplumunda, Internet teknolojisi yurtiçinde ve yutdışı ile iş yapan her sektörden firmanın günlük faaliyetlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu gelişimin sonucu olarak da IT firmaları giderek daha çok rağbet görmektedir. Getronics, CMG ve Origin gibi Hollandalı IT firmaları da uluslararasılaşma yönünde ilerleme kaydetmişlerdir.

Dinamik bir sektör olan haberleşme sektörü, telekom endüstrisinin liberalizasyonu ile aşırı bir büyüme moduna girmiştir. Hollandalı çağrı merkezleri (call centers)'nin geniş bir yabancı müşteri ağı vardır. Avrupa ve ötesindeki müşterilerine ticari servisler veya telecom desteği vermektedirler.

Hollandalı danışmanlık-mühendislik firmaları inşaat mühendisliği, offshore endüstrisi ve çevre teknolojileri konusunda aktiftirler. Fugro, Arcadis, Grontmij, DHV ve Orangewoud gibi isimler bu camiada bilinen Hollandalı firmalardır. Büyük ölçekli altyapı ve toprak kazanımı, deniz dibi tarama, su baskınlarından korunma vb. projelerde deneyimleri çok iyi olan Hollandalı müteahhitlik firmalar Ortadoğu, Uzakdoğu ve Orta Amerika'da pek çok büyük projede iş yapmaktadırlar.
Belli Başlı Ekonomik Bölgeler:

Hollanda yüzölçümü itibarıyla küçük bir ülke olmasına rağmen ülkenin ekonomik bölgelerinde üretim sektörlerine göre, bölgelerin tarihsel ve coğrafi özellikleri dayalı bir çeşitlilik vardır. Dağıtım ve depolamaya bağlı birçok aktivite belli başlı su yolları ve deniz-nehir bağlantı noktalarının bulunduğu yerlere yakın yoğunlaşmıştır. Rotterdam Rijnmond bölgesinde Zeeland'da ya da Amsterdam yakınındaki Kuzey Denizi kanalı gibi... Amsterdam Schiphol Havaalanı, Avrupa'nın üçüncü büyük havaalanı sağladığı dinamik altyapı ile de birçok firmaya cazip gelmektedir.

Geleneksel olarak tarımsal bir yapı gösteren ülkenin kuzeyi, aynı zamanda büyük ya da çok sayıda küçük işyerinin toplandığı bir bölgedir. Utrecht ülkenin merkezindedir ve iş hizmetleri sektöründe önemli bir yere sahiptir. Birçok Hollandalı ve yabancı IT firmasının merkezleri bu bölgede yoğunlaşmıştır.

Ülkenin doğusunda ekin ve canlı hayvan yetiştiriciliği başta olmak üzere çiftçilik sektörü ve et işleme sanayi faaliyet göstermektedir. Kimya sanayindeki Akzo Nobel gibi diğer sanayi kolları da bu bölgededir. Elektronik sektöründe lider isim Philips'in de bulunduğu Noord Brabant bölgesi de önemli bir sanayi merkezidir. DAF traktörlerinin de üretildiği bu bölge aynı zamanda nakliye taşıtlarının üretim yeridir.

Güneyde Limburg bölgesi, Avrupa nakliye yollarının kesişim yeridir; Almanya'nın Rhine/Ruhr bölgesi ve Merkezi Avrupa'ya geçecek bütün kara ve demiryolları Limburg'dan geçer.

Nehirler üzerindeki taşımacılık, Meuse nehri ve Juliana kanalı üzerinden belli başlı Avrupa su yollarına geçişi sağlar. Limburg bölgesinin ekonomik altyapısının temel dayanaklarından biri Maastricht-Aachen Havaalanıdır ki buradan sağlanan yolcu ve mal taşıma ve charter uçuşları Avrupa'ya yapılan dağıtımın büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Büyük kimya ortaklığı DSM ve Mituibishi ve Volvo otomobilleri üreten Nedcar şirketi de bu bölgede faaliyet göstermektedir.

Doğuda yer alan Overijssel bölgesi, özellikle tekstil endüstrisi nedeniyle Hollanda'nın en gelişmiş sanayi bölgesidir. Ayrıca metal, kimya, kauçuk ve et işleme sanayileri de bölgede mevcuttur. Tarım da bölgede önemli bir sektördür. Twente Teknik Üniversitesinin burada kurulmuş olması, bölgenin araştırma ve teknik altyapı bakımından oynadığı önemli rolün göstergesidir.
AB ve Ekonomik ve Parasal Birlik:

Hollanda eskiden beri Avrupa'da ekonomik ve politik entegrasyonun savunucularından olmuştur. Hollanda 1957'de diğer beş Avrupa ülkesi ile birlikte göreceli olarak Ortak Pazara geçiş ve ithalat vergileri ile diğer ticari engellerin kaldırılmasını kararlaştıran ülkedir.1991'de imzalanan Maastricht anlaşması ile EMU-Ekonomik ve Parasal Birlik kurulmuş ve Avrupa ortak para birimi Euro ihdas edilmiştir. 1 Ocak 2002 den itibaren diğer 12 Avrupa Birliği üyesi ile birlikte Hollanda 'da da Euro banknotları ve madeni paraları dolaşıma girmiştir.
 

 

kaynak: www.igeme.gov.tr