Güney Kore

Genel Ekonomik Durum

Makro Ekonomi

Genel Durum

1960 başlarında savaştan çıkmış, fakir bir tarım ülkesi olan Güney Kore, 1962’de başlatılan ihracat amaçlı kalkınma planı çerçevesinde bugün dünyada ve Uzakdoğuda sosyal ve ekonomik açıdan sağladığı gelişme ile örnek gösterilecek bir ülkedir. Çeşitli Çeşitli dalgalanmalar yaşamakla birlikte GSYİH 1963-1990 aralığında ortalama yıllık %9 büyüme kaydetmiştir. Güney Kore’nin gelişmesinin en önemli göstergesi ihracat konusundaki büyük başarısıdır ki, Güney Kore 2001 yılında dünyanın en büyük 13. ihracatçısı konumundaydı.

1998 yılında Uzakdoğuda yaşanan krizden sonra ekonomisini genel olarak toparlamış ve kriz öncesinden daha yüksek bir büyüme hızı yakalamış durumdadır. 1998’de %6,7 düşüş gösteren GSYİH, 1999’da kendini toparlayarak, %10’un üzerinde artış göstermiştir. Güney Kore 2000, 2001 ve 2002 yıllarında sırasıyla %9,3, 3,2 ve 6,3 oranlarında büyümüştür. GSYİH’nın 2003 yılında %2,8 ve 2004 yılında %3,8 büyümesi beklenmektedir. 1999-2000’e göre düşük olan bu büyüme oranlarının nedeni en büyük ihraç pazarı olan ABD ekonomisinde yaşanan gelişmelerdir.

Projeksiyon Özeti:

 

	2001a	2002 a	2003b	2004 b
Reel GSYİH Büyümesi (%)	3,2	6,3	2,8	3,8
İşsizlik (%)	3,8	3,1	3,3	3,1
Enflasyon (%, Ortalama)	4,1	2,8	3,8	2,5
İhracat (fob, milyar $)	151,3	162,6	177,5	184,9
İthalat (fob, milyar $)	137,8	148,4	171,2	182,7
Cari İşlemler Dengesi (milyar $)	8,2	6,1	1,4	-2,0
Dış Borç (yıl sonu, milyar $)	114,9	116,7 c	126,0	126,7
Döviz kuru (Won/ABD$, ort.)	1291,0	1251,1	1190,0	1142,5

a Gerçekleşen. b EIU Tahmini. c EIU hesaplaması
EIU Economist Intelligence Unit South Korea Country Report July 2003 Updater

Güney Kore’de kriz sonrası tekrar 400 milyar ABD$ GSYİH seviyesi aşılmıştır ve kişi başına milli gelir de 10 bin dolara yaklaşmaktadır. Bu gelişme hızı ve istikrarıyla 2005 yılında G-8’ler içinde yer almayı hedeflemektedir.


GSYİH yapısı ve iç piyasa

GSYİH’NIN KAYNAKLARI (%, 2002)

 

İmalat	29,2
Finansal hizmetler	21,4
Ticaret, restoranlar ve oteller	12,0
İnşaat	8,4
Kamu hizmetleri	8,0
Ulaştırma ve telekomünikasyon	6,6

EIU Economist Intelligence Unit South Korea Country Report May 2003

Kriz sonrasında en hızlı kendini toparlama imalat sanayiinde olmuştur. Bu artış özellikle artan dış talep, iç tüketim talebinde canlanma ve yerel yatırımlardan kaynaklanmıştır. İmalat sanayiinin gelişmesinde en etkili sektörler ise bilgi teknolojileri ve ileri teknolojidir. İnşaat sektörü son yıllarda GSYİH içindeki payında azalma görülen önemli bir sektördür.

1980’lerin sonuna kadar imalat sanayi GSYİH içinde yükselen bir paya sahipti (Örneğin 1973’teki ¼ paya karşın 1988’de neredeyse 1/3’tür.). Buna karşın tarım, ormancılık ve balıkçılığın GSYİH içindeki payı çeyrekten %10’a düşmüştür. Fakat 1988’den beri tarım, ormancılık ve balıkçılığın payı düşmeye devam ederken (2001’de %4,5), imalat sanayinin payı %30 civarında kalmıştır.

1997-2001 yılları arasında imalat sanayi kötü bir performans göstermesine rağmen imalat yönünden gerçek katma değer aynı dönemde yıllık ortalama %7,4 artmıştır (1997-2001 döneminde ekonominin bütününde yıllık ortalama %4,1 büyüme olmuştur.). Güney Kore şimdiye kadar ihmal ettiği hizmetler sektörünün son yıllarda öneminin farkına varmıştır. Bunun göstergesi olarak 1997-2001 döneminde toplam işgücü içinde hizmetler sektöründe çalışanların payı %66’dan %70’e yükselmiştir. Bu oran gösteriyor ki imalat ağırlıklı olan Güney Kore ekonomisi artık hizmet ağırlıklı olmuştur.

Güney Kore ekonomisindeki bir başka önemli görüntü de uluslararası ticarete büyük oranda bağlı olmasıdır. 2001 yılında ihracat GSYİH’nin %37,7’sine denktir. Oysa 1970’lerin başında bu oran %10 civarındaydı. Bu oran 2000 yılında Japonya’da %9,7, ABD’de ise %7,8 idi. Toplam dış ticaret 2001 yılında GSYİH’nin %72,8’ine denk gelmektedir ki bu oran Tayvan ile benzerlik göstermesine rağmen Japonya ve ABD’ye göre çok yüksektir.

Güney Kore ekonomisi için ayırdedici bir özellik de chaebol denilen dev şirketlerin ekonomideki baskın pozisyonudur. 1995’te (mevcut son veriler) en büyük 30 chaebol, Güney Kore GSYİH’nın %16’sını üretiyordu, imalat katma değeri içinde %41 ve ihracatın içinde %50 paya sahipti. 30 büyük chaebol içinde 4 büyük grup –Hyundai, Samsung, Daewoo ve LG- açıkça öne çıkmaktadırlar ve GSYİH’nın %9’unu üretmektedirler.

Güney Kore’nin “chaebol”leri sıklıkla Japonya’nın “keiretsu” iş gruplarıyla karşılaştırılır. Fakat bu ikisi arasında iki belirgin farklılık vardır. Birincisi, “chaebol”ler hala çoğunlukla kurucu aileler tarafından kontrol edilmesine rağmen “keiretsu”lar profesyonel yöneticiler tarafından yönetilir. İkincisi, Güney Kore hükümetinin “chaebol”lerin özel banka sahibi olmasını engellemesine rağmen Japonya’daki “keiretsu”lar bağlı bir banka ile çalışırlar.

1999 yılı başından beri sürekli yükseliş gösteren özel tüketim, 2000 yılında %7,1 artış göstermiştir. Gerileyen işsizlik oranı, borsadaki gelişme ve genel olarak ekonominin istikrar kazanması iç piyasadaki canlanmanın temel sebepleri olarak görülmektedir. Özellikle dayanıklı tüketim mallarında (otomobiller, cep telefonları, bilgisayarlar ve mobilya), lüks tüketim mallarında ve turizm harcamalarında ciddi artışlar görülmüştür. Yurtdışına tatil için gitme %90 artış göstermiştir.
Para ve döviz kuru

Güney Kore Cumhuriyeti’nin resmi para birimi WON’dur. Devlet çeşitli dönemlerde finansal politikalar çerçevesinde döviz kuruna müdahale etmekle birlikte 1998 kriz dönemine kadar olan 5 yıl içerisinde istikrarlı bir yapı göstermiştir. Kriz döneminde büyük değer kaybına uğrayan Won 1999’la birlikte Amerikan Doları’na karşı değer kazanmaya başlamıştır. 1998 ortalama Won/ABD$ kuru 1400/1 iken, 1999 ortalaması 1118/1’e yükselmiştir. 2000 yılı ortalaması 1131/1 olmuştur. 2001 yılında ise Won değer kaybetmeye başlamıştır ve yıl içindeki kur ortalaması 1291/1 olmuştur. 2002 yılından itibaren Won yeniden değerlenmeye başlamış ve kur ortalaması 1251/1 olmuştur.

Won’un değer kaybetmesi genelde ihracatta rekabet avantajı sağlasa da Güney Kore sanayisi için kötü etkileri olmuştur. Girdi fiyatlarında artışlar olduğu için birçok ithalata dayalı sanayi kolu dolaylı yollardan Won’un değer kaybından kötü etkilenmişlerdir.
Enflasyon

1999’da %1’in altında kalan enflasyon 2000 yılında yükselme eğilimine girmiş ve yıllık %2,3 olarak gerçekleşmiştir. 2001 yılında enflasyon oranını yükselmeye devam ederek yıl sonunda yıllık enflasyon rakamı %4,1 olarak gerçekleşmiştir. Bunun sebebi Won cinsinden artan ihracat ve ithalat fiyatlarıdır. Yakıt ve sağlık hizmetleri sektöründeki hızlı fiyat artışları enflasyonu körüklemiştir. 2002 yılında ise enflasyon oranını düşerek %2,8 olmuştur. 2003 yılı ortalamasının ise %3,8 olması beklenmektedir.

Nüfus ve Sosyal Altyapı

Güney Kore dünyada nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu ülkelerden birisidir. 1975 yılında 34,7 milyon olan nüfus 2002 yılında 47,6 milyona ulaşmış ve bunun sonucu olarak da kilometrekareye düşen insan sayısı da aynı dönemde 349’dan 479’ya yükselmiştir.

Nüfusun Yaş gruplarına göre dağılımı , 2001 (000 kişi)

 

0-14	10 233
15-64	33 671
64 yaş ve üstü	3 371

EIU Economist Intelligence Unit South Korea Country Profile 2002/2003

Nüfus artış hızı ülkenin ekonomik refahının artması doğrultusunda gittikçe düşerek 1970 yılındaki %4,5 oranından 1999’da %1,4’e gerilemiştir. Ölüm oranının da 1994’de %0,5 olarak gerçekleştiği Güney Kore’de genel nüfus artış oranı %1 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran Doğu Asya ülkeleri için ortalama %1,5 oranındadır (Japonya’da %0,3).

Güney Kore etnik farklılığın çok az olduğu bir ülkedir. Dil ve kültürün çok önemli birleştirici unsur olduğu ülkede ciddi etnik problemler mevcut değildir.

G. Kore hükümeti halkın eğitimi için çok yüksek miktarlarda bütçe ayırmaktadır. 1996-2000 döneminde devletin toplam harcamalarının %16,4’ünü eğitim giderleri oluşturuyordu. Okuma yazma oranı 1997’de %97,2’ye ulaşmıştır.

G. Korenin sağlık konusunda göstermiş olduğu başarı da dikkat çekicidir. Sanayileşmenin başladığı 1965’lerde 57 olan ortalama yaşam süresi 1999’da 75,6’ya çıkmıştır. Bu rakam düşük ve orta gelirli ülkeler kategorisinin çok üstündedir.

Doğal Kaynaklar ve Çevre

G. Kore doğal kaynaklar yönünden çok fakir bir ülke konumundadır. Sanayinin en önemli kaynakları durumunda olan kömür, petrol, demir gibi madenler çok az miktarlarda bulunmakta ya da hiç çıkarılamamaktadır. G. Kore’nin ticari olarak tek zengin yeraltı kaynağı tungsten idi fakat 1993 yılında onun da üretimi durmuştur. Azalan miktarlarda üretilen kurşun, çinko ve bakır ise ülke ihtiyacının küçük bir kısmını karşılamaktadır.

Ekilebilir alan, toplam alanın sadece %21’idir. Ülkenin büyük bir kısmı ormanlarla kaplıdır, fakat orman kaynakları ticari amaçla yoğun bir şekilde kullanılmamaktadır. Ülkenin su kaynakları yeterli derecededir.

Enerji

G. Kore enerji tüketiminde dışarıya bağımlı durumdadır. Ülkenin sınırlı iç kaynaklarıyla birlikte çok yüksek nüfusu ve gelişmiş sanayisi enerjiye olan ihtiyacı artırmaktadır.

Petrol ürünleri ithalat içinde ciddi bir paya sahiptir. Özellikle 1979’daki petrol krizi sonrası bu bağımlılığın ne kadar pahalıya malolduğu anlaşılmıştır. Hızla artan otomobil sayısı ise petrole bağımlılığı iyice artırmıştır.

Hükümet bu noktada alternatif enerji kaynaklarına yönelmektedir. Özellikle elektrik üretiminde nükleer enerji ve hidro elektrik kapasitesini artırarak elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamaya çalışmaktadır. Nükleer enerjinin elektrik üretimindeki payı 2001 yılında %39,3’e ulaşmıştır. Ayrıca hidro elektrikten sağlanan elektrik enerjisi de 1981’den 2001’e yaklaşık 4 kat artış göstermiştir.

G. Kore LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ithalatında dünyada ikinci sıradadır ve bu ithalatın büyük kısmını Endonezya ve Malezya’dan yapmaktadır. 1996 ve 2000 yılları arasında LNG tüketim hacminde yıllık ortalama %15,5 genişleme meydana gelmiştir. LNG talebinin yüksek ısı üretim değeri ve çevre temizliği nedeniyle gelecek yıllarda artması beklenmektedir. Ayrıca hükümet Sibirya’dan G. Kore ve Çin’e gaz sağlayacak bir boru hattı projesinin fizibilite çalışmalarını yapmaktadır.

Ulaşım ve İletişim

G. Kore gelişmiş bir ulaşım altyapısına sahiptir. Raylı sistemin çok gelişmiş olduğu ülkede, kara ve deniz yolu da geniş bir şekilde kullanılmaktadır. Ülke için ticari amaçlı yük taşımacılığında karayolu taşımacılığı başı çekmektedir. Toplu taşımacılığın büyük bir kısmını (%25’lerde) raylı taşımacılık karşılamaktadır. Demir yolu taşımacılığı son yıllarda gerilemiştir.

Karayolu Uzunluğu: 83.400 km (1996)
Asfalt: 63.467
Asfaltlanmamış: 19.933
Demir Yolları: 1.081km (1996)
Su Yolları: 1.609 km (genelde küçük gemiler için)
Havaalanı Sayısı: 103 (1997)
Belli Başlı Limanlar: Chinhae, Inch’on, kunsan, Masan, Kokp’o, P’ohang, Pusan, Tonghae-hang, Ulsan, Yosu

Ülkede 1980’lere kadar çok düşük seviyelerde seyreden özel araç sahipliği son 10 yıl içerisinde patlama yaşamıştır. Sanayileşme ve ihraç eğilimli üretim çerçevesinde zorlaştırılan otomobil alımı, son yıllarda güçlü bir iç piyasanın oluşmasıyla kolaylaştırılmıştır.

Ekonomik Sektörler

Tarım ve Ormancılık

G. Kore çok az miktarda ekilebilir araziye sahiptir. Gıda konusunda ülkenin kendine yeterliliği sadece %27’dir.

Toprak Kullanımı, %

 

İşlenebilir arazi	19
Sürekli Ekilen Arazi	2
Sürekli Otlaklar	1
Orman alanları	65
Diğer	13

2. Dünya savaşı sonrası genelde küçük toprak sahipliğinin yoğun olduğu sektörde, devletin bir sosyal-iktisadi politikası olarak, aşırı büyüme ya da büyük toprak sahipliğine giden yol kısıtlanmıştı. Ayrıca bu yıllardaki tarım politikasının temelini kendine yetme oluşturmaktaydı. Bu çerçevede pirinç ithalatı yasaklandığı gibi devlet tarafından üreticilere çeşitli teşvikler de sağlanmaktaydı.

Son yıllarda tarımda verimliliğin ve işlenen arazinin artmasıyla sınırlı bir üretim artışı gerçekleşmiştir. 1997-2001 arasında ortalama %1,2 yıllık ekonomik değer artımı olmuştur. Gübre kullanımında 1970-2000 arasında %42,3 oranında artış gözlemlenmiştir. Ekilen toprak ise 1972’den 2000’e %50,2 artmıştır.

Ormancılık, 2. Dünya savaşında büyük oranda tahrip olan ormanlar dolayısıyla problemli yıllar yaşamıştır. Fakat devletin başarılı orman politikası sayesinde , bütün ihtiyacını karşılamasa da, büyük gelişme kaydedilmiştir.

Balıkçılık 1970’lerdeki ihracat içindeki payını büyük oranda kaybetmiştir; bu sektörden hayatını kazanan vatandaş sayısı yarı yarıya azalırken ihracattaki payı da %5’ten %1’lere gerilemiştir. Üretimin yerel ihtiyaca karşılamadığı G. Kore’de 1 milyar ABD$ tutarında balık ve balık ürünleri ithalatı yapılmaktadır

Madencilik

G. Kore demirdışı metallerin dünyadaki en önemli tüketicilerindendir. Bununla birlikte yerel kaynakları bu alanda yok denecek kadar azdır. 1994’te 403 bin ton bakır ithal edilmiştir (Fransa’nın tüketimi kadar); bunun yarıdan fazlası (220 bin ton) ithal edilen hurdalardan işlenerek yurt içinde üretilmiştir. Kurşun ve çinko gibi diğer çok kullanılan maddelerin de (224.000-319.000) hemen hemen tamamı dışardan alınmaktadır.

İmalat Sanayii

1962’den sonra planlı bir devlet politikası olarak başlatılan, dünyada ve bölgesinde başarılı bir örnek olarak ortaya çıkan G. Kore sanayii, ilk günlerinden bu güne ciddi değişiklikler geçirmiştir.

1960 ve 1970’lerde işçilerin yoğun olarak çalıştığı, kumaş, giyim, deri ürünleri gibi alanlarda başlayan imalat daha sonraları elektronik eşyalarda yoğunlaşmış ve son yıllarda da ileri teknoloji ürünlerine yönelmiş durumdadır.


Çeşitli Ürünlerde İmalat

 

	1997	1998	1999	2000	2001
Yünlü kumaşlar ('000 m2)	13 981	7 307	6 105	5 814	6 289
Gazete kağıdı ('000 ton)	1 583	1 700	1 738	1 818	1 639
Polietilen ('000 ton)	2 943	3 133	3 399	3 282	3 453
Araç lastiği (milyon)	59	60	67	71	68
Düz cam (milyon kutu)	27	19	20	24	26
Çimento (milyon ton)	60	47	49	51	53
Sıcak çekme çelik çubuk (milyon ton)	12	10	10	11	11
Havalandırma cihazları ('000)	1 855	2 237	3 839	5 818	5 956
Ev tipi çamaşır makinaları ('000)	2 967	2 643	2 822	3 271	3 529
Mikrodalga fırınlar ('000)	10 990	9 586	9 762	11 424	10 275
Renkli televizyon alıcıları ('000)	16 428	12 763	15 556	16 952	15 914
Videolar ('000)	9 781	7 070	10 804	11 127	5 653
Binek otomobilleri ('000)	2 313	1 577	2 158	2 202	2 155
Çelik kargo gemileri ('000 gt)	5 510	4 183	4 242	5 268	7 832

Kaynak: EIU Economist Intelligence Unit South Korea Country Profile 2003/2004


Otomotiv sanayii, tüm dünyada bilinen markalarıyla G. Kore iç piyasası ve ihracatı için önemli bir kaynaktır. Hyundai, Daewoo, Samsung gibi dünyaca ünlü markaları bunlardan bazılarıdır. 2001 yılında ülke 2,2 milyon binek otomobili, 242.030 kamyon ve 547.928 otobüs üretmiştir ki, 1990 yılında bu rakamlar arabada 935.271, kamyonda 225.328 ve otobüste 92.995 idi.

Asya krizinden sonra G. Kore’deki otomotiv sanayinde büyük değişiklikler meydana gelmiştir. Hem imalatçı sayısında azalma meydana gelmiştir hem de sektöre yabancı yatırımcılar girmiştir. Mesela, 1998 sonunda “Hyundai Motor” iflas eden “Kia Motors” ve bağlı kuruluşu “Asia Motors” üzerinde kontrolü sağlamıştır. 2000 yılının başlarında Fransız “Renault” şirketi iflas eden “Samsung Motor”u satın almıştır ve aynı yılın sonlarında “DaimlerChrysler” “Hyundai Motor”un %15’lik hissesini satın almıştır. Nisan 2002’de de çok zor durumda olan “Daewoo Motor” Amerikalı araç üreticisi “General Motors” ile bir kısım hisse satışı için bir anlaşma imzalamıştır.

İnşaat

İnşaat sektörü, sanayiin gelişmesiyle birlikte sanayi işletmeleri ve ilgili altyapı amaçlı gelişme gösterirken sonraki yıllarda artan konut ihtiyacını karşılamak amacıyla ülkede gelişimini sürdürmüştür. Devletin son yıllarda bıraktığı toplu konut yapımı sektörde belli bir yavaşlamaya sebep olmuştur. Bununla birlikte G. Kore müteahhitleri uluslararası piyasada en çok iş yüklenen firmalar arasında yer almaktadır.

Turizm

G. Kore önemli bir turizm potansiyeline sahiptir. Devlet politikası olarak da turizm geliştirilmeye çalışılmaktadır. Ülkeye gelen turist sayısı 1997-2001 yılları arasında ortalama %8,2 oranında yıllık artış göstererek 2001 yılında 4,3 milyona ulaşmıştır.

Gelen turistlerin büyük bir çoğunluğunu Japonlar oluştururken (%55,2), bunu Amerikalı ve Tayvanlılar takip etmektedir.
 

 

kaynak: www.igeme.gov.tr