Almanya

Genel Ekonomik Durum

Yüksek alım gücüyle ülkemiz ihracat ve ithalatında en büyük partner olma özelliği taşıyan Almanya Federal Cumhuriyeti, dünyanın ABD’den sonra gelen en gelişmiş sanayi ülkesidir. Federal Cumhuriyet, ayrıca ‘G8’ diye anılan ve yılda bir kez devlet ve hükümet başkanları düzeyinde toplanan ‘Dünya Ekonomi Zirvesinde’ iktisat ve maliye politikaları arasında uyum sağlamaya yönelik olarak çalışmalar gerçekleştiren sekiz büyük sanayi devleti grubuna dahildir.

Federal Cumhuriyet, İkinci Dünya Savaşı’nın yıkıntısından sonra tekrar toparlanıp ileri gelen sanayi ülkeleri grubuna girebilmesini, yeraltı zenginliklerine ya da sermaye birikimine değil, insanlarının azim ve enerjisine borçludur. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki yıllarda, ülke bir sosyal piyasa ekonomisi yönünde gelişmiştir. Genel olarak Alman ekonomi sistemini anlatmak için ‘sosyal pazar’ (social market) terimi kullanılmaktadır. Bu terimin firma yönetimi ve ilişkileri ile birlikte sosyal reform ve hükümet politikalarının diğer yönlerini de kapsayan geniş bir anlamı vardır..
Almanya Ekonomisinin Genel Projeksiyonu

Genel Projeksiyon Özeti (% yıllık değişim)

	1999a	2000b	2001c	2002c
GSYİH	1,4	3,1	2,9	2,7
Sanayi üretimi	1,5	4,7	2,9	2,9
Tüketici fiyatları	0,6	2,1	1,8	1,6
İşsizlik oranı	10,5	9,6	8,9	8,4
3 aylık interbank faiz oranı	2,9	4,4	5,2	4,7
Genel bütçe dengesi (GSYİH'nın yüzdesi)	-1,0	-0,9	-1,5	-1,1
Cari işlemler dengesi (milyar $)	-19,3	-29,3	-12,0	10,7
GSYİH’nın yüzdesi	-0,9	-1,5	-0,6	0,4
Döviz kuru ortalama (DM : $)	1,84	2,10	2,07	1,86

a; gerçekleşen, b; EIU tahmini, c; EIU projeksiyonu
Kaynak: EIU – The Economist Intelligence Unit, Germany, Country Report, October2000

Alman ekonomisinde 1999 yılından bu yana gözlemlenen büyüme, bir taraftan ihracat artışına, diğer yandan da genel olarak AB ülkelerinde büyümenin hızlanmasına bağlı olmuştur.
Almanya’nın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın Sektörlere Göre Dağılımı-2002

	%
Tarım, ormancılık & balıkçılık	1.1
Sanayi Üretimi (inşaat hariç)	24.2
İnşaat	4.4
Ticaret, turizm, ulaşım	18.6
Finans ve finansal hizmetler	30.0
Kamu ve diğer özel hizmetler	21.6

Kaynak:The Economist Intelligence Unit, Germany Country Report, April 2003

Sektörel Gelişmeler

Enerji


Almanya başlıca enerji ihtiyacının üçte ikisini, bütün petrol ürünleri de dahil olmak üzere ithal etmektedir. 1998 yılı itibariyle, enerji üretiminin %54’ünü petrol ve türevleri oluşturmaktadır. Nükleer gücün gelişimi ve enerji verimini teşvik etmek amacıyla, ilk enerji kirizinden (1973-1974), 1980’lerin ortalarına kadar enerji politikasının amacı ithal edilen petrolde ulusal bağımlılığı azaltmaktı. Son zamanlarda çevresel tartışmalar ve küresel ısınma enerji politikasının değişmesine neden olmuştur.

Haziran 2000’de SPD-Green Hükümeti ile enerji tedarikçi firmalar arasında nükleer gücü geri çekecek bir program üzerinde anlaşma sağlanmıştır. Almanya’nın 19 nükleer güç istasyonu, ülkenin toplam enerji tüketiminin %10’unu ve elektrik üretiminin %40’ını karşılamaktadır.
Enerji Üretimi ve Dış Ticareti 1998 (metrik ton, petrole eşdeğer)

	Petrol	Gaz	Kömür	Elektrik Toplam	Elektrik Hidro	Elektrik Nükleer	Elektrik Diğer	Diğer	Toplam
Üretim	3,00	15,00	70,00	42,10b	5,20	36,10	0,80	4,30	134,40
İthalat	158,00	55,00	14,00	8,50 b	0,0	0,0	8,50	0,0	235,50
İhracat	-19,00	-3,00	-1,00	-8,90 b	0,0	0,0	-8,90	0,0	-31,90
Toplam	142,00	67,00	83,00	41,70 b	5,20	36,10	0,4	4,30	338,00a

a; Çıktılar bazında, b; Girdiler bazında
Kaynak: EIU – The Economist Intelligence Unit, Germany, Country Profile 2000

Haberleşme

Haberleşme sektörü, 2000’li yılların başlarında Almanya’nın GSYİH’sı içinde en büyük paya sahip olan otomotiv sektörünün yerini almaya aday görünmektedir. 1997 yılı sonunda Posta ve Haberleşme Bakanlığı’nın kapatılması sonrasında, Alman haberleşme piyasasındaki rekabeti düzenleyecek olan yeni otoritenin yürüteceği politikalar büyük önem taşımaktadır.

Almanya’nın ilk posta reformu çerçevesinde posta ve telefon hizmeti yeniden düzenlenmiştir. Posta Bakanlığı’nın şimdiye kadarki işletmecilik görevleri yeni kurulan üç ayrı kamu işletmesine devredilmiştir. Bu üç kuruluş şunlardır:

· Deutsche Bundespost POSTDIENST (Posta servisi)

· Deutsche Bundespost POSTBANK (Banka servisi)

· Deutsche Bundespost TELEKOM (Telekomunikasyon)

Bu yeni örgütlenme bu üç işletmeye daha fazla bağımsızlık ve daha büyük serbest girişim alanı sağlamaktadır.

Otomotiv

Sanayinin itici güçlerinden biri olan otomotiv sektörü, Alman ekonomisi içinde önemli bir yere sahiptir. 1996 yılında Avrupa otomobil pazarında beklenenin üzerinde gerçekleşen büyüme, Alman otomotiv sanayindeki büyümenin sürmesini sağlamıştır. Kalite ve güvenilirlik imajından ödün vermeyen Alman otomobil üreticileri, iç piyasada yüksek maliyetler ve esnek olmayan içgücü arzı gibi sorunlarla karşı karşıyadır. İç piyasadaki bu sorunların sonucu olarak, üretimin yurtdışına kaydırılması giderek daha güçlü bir alternatif haline gelmeye başlamış ve bu durum işçileri ve sendikaları reform yapmaya zorlamıştır. Başlıca otomobil üreticileri (Volkswagen, General Motors, BMW ve Mercedes-Benz), ürün çeşitlendirmesi yoluyla piyasadaki paylarını artırmaya çalışmaktadır.
İnşaat

Alman ekonomisinde önemli bir yere sahip olan inşaat sektörü, 1980’lerde yaşanan durgunluktan sonra 1989-95 yılları arasında güçlü bir şekilde büyümüştür. Göçler sonucunda Batı Eyaletlerinde yeni konut inşaatına olan talep, Yeni Doğu eyaletlerinden ve diğer bölgelerden daha fazladır. Bununla birlikte 1996-99 yılları arasında Doğu Eyaletlerinde, kamu harcamaları kontrolü, vergi kolaylıklarının sona erdirilmesi ve arz fazlası oluşması gibi sebeplere bağlı olarak, sektörde ani bir düşüş yaşanmıştır. Bu dönemde Almanya’nın toplam üretiminde %11’lik bir düşüş olmuştur.
Tablo: İnşaat Sektörünün Durumu (Siparişlerin İndeksi, 1995 = 100)

	1995	1996	1997	1998	1999
Batı Almanya
Konut	100,00	97,60	87,70	83,30	84,00
Sanayi	100,00	90,80	85,50	86,70	88,70
Kamu	100,00	86,20	85,70	88,80	88,10
Toplam	100,00	90,90	86,10	86,60	87,30
Doğu Almanya
Konut	100,00	108,70	86,90	80,40	66,20
Sanayi	100,00	85,00	70,90	64,60	61,20
Kamu	100,00	95,00	87,70	93,80	86,20
Toplam	100,00	94,70	80,40	77,70	69,90

Kaynak: EIU – The Economist Intelligence Unit, Germany, Country Profile 2000

Bankacılık

Almanya’da bankacılık sektörü özel ticari bankalar, yardımcı bankalar ve tasarruf bankaları olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Bölgesel olarak organize edilen tasarruf bankaları, Eyalet Bankaları tarafından denetlenmekte ve koordinasyonları sağlanmaktadır. Ülkenin en etkili üç ticari bankası, Deutsche Bank, Dresdner Bank ve Commerzbank’tır. 1999’da gerçekleştirilen Avrupa Para Birliği ve tedavüle çıkan tek para (EURO) bankacılık alanında önemli değişikliklere yol açmıştır. Firmalara ucuz finansman imkanı ve yatırımcılara cazip olanaklar sunacak büyük bir Avrupa finans piyasası yaratmaya başlayan EURO, bu piyasanın avantajlarından yararlanabilecek kadar büyük bankalara yeni olanaklar sunmakla beraber EURO’nun tedavüle girmesi, bankacılık sektörünün karşılaştığı en büyük zorluk olarak değerlendirilmektedir.
Alman Piyasasında Yabancı Yatırımlar

Almanya’nın ülke dışına doğrudan yatırımları 1997 yılında 57,835 milyar DM olarak gerçekleşmiştir. Bunun 57,5 milyar DM’i doğrudan yatırımlar için transfer edilen meblağ, 0,3 milyar DM’ı ise yabancıların Almanya’daki yatırımları karşılığı olan kar transferleridir.

Alman yatırımcıların 1997 yılında yurt dışına yaptıkları portföy yatırımları bir önceki yıla oranla 107,3 milyar DM artarak 161,3 milyar DM’a yükselmiştir. Diğer taraftan yabancıların Almanya’daki portföy yatırımları 140,8 milyar DM’dan 150,7 milyar DM’a çıkmış ve yabancı ülkelerde menkul değer hareketleri söz konusu yılda –10,6 milyar DM negatif bakiye vermiştir. Özellikle ülke içindeki faiz oranlarının ve yabancı sabit faiz oranlarının düşük olması sonucunda yabancı sabit faizli menkul değerlere yönelinmesi, bu artışın en önemli nedenidir.

 

kaynak: www.igeme.gov.tr