Amerika Birleşik Devletleri

Genel Ekonomik Durum

ABD, 290 milyonu aşkın nüfusu ve 10 985,5 milyar dolarlık GSYİH'sı ile dünyanın en büyük ve önemli piyasalarından biridir. ABD, dünyanın en büyük pazarı ve ithalatçısı olma özelliğinin yanısıra, yine dünyanın en büyük doğrudan yabancı sermaye kaynağı ve alıcısı konumu ile, gelişmiş ülkeler yanında tüm gelişme yolundaki ülkelerin de yöneldiği bir hedef konumundadır.
"Yeni ekonomi" kavramı çerçevesinde, teknolojik yenilikler ve küreselleşmenin uzun dönemde verimliliği artıracağı ve üretim artışını sürekli kılacağı varsayımına rağmen ABD ekonomisinin birtakım sorunlarla karşı karşıya olduğu da unutulmamalıdır. İşsizlik oranının %4'ün üzerinde olması, cari işlemler açığının 400 milyar doları aşması, hisse senedi fiyatlarının olması gerekenin üzerine çıkması, hane halkının hisse senetleri ve emlak kazançlarını tasarruf etmekten çok tüketim harcamalarına kullanması ABD ekonomisinin potansiyel tehdit unsurlarıdır.
Ekonomik Projeksiyon (yüzde değişme)

 

	2002a	2003a	2004b	2005b
Reel GSYİH artış oranı	2,2	3,1	4,5	3,1
Sabit Sermaye yatırımları büyüme oranı	-3,7	4,4	7,6	4,4
Sanayi üretimi büyüme oranı	-0,6	0,3	4,2	4,0
İşsizlik oranı	5,8	6,0	5,6	5,6
Enflasyon (Tüketici fiyatları, ortalama)	1,6	2,3	1,5	2,6
Mal İhracatı (milyar $)	681,9	713,8	811,2	873,3
Mal İthalatı (milyar $)	1 164,7	1 263,2	1 421,0	1 518,4
Cari İşlemler Dengesi (milyar $)	-480,9	-541,8	-598,9	-648,4
Döviz Kuru (Japon Yeni:$)	125,3	115,9	104,8	106,5
Döviz Kuru (Euro:$)	0,945	1,132	1,350	1,377

a;gerçekleşen, b; EIU öngörü
Kaynak: EIU- Economist Intelligence Unit, United States of America, Country Report, Mart 2004

Doğal Kaynaklar

ABD'nin sahip olduğu başlıca doğal kaynaklar; Kömür, bakır, kurşun, molibden, fosfat, uranyum, boksit, altın, demir, civa, nikel, gümüş, tungsten, çinko, petrol, doğal gazdır.
Doğayı koruma konusunda bilincin oluşması sonucu hava ve su kirliliğine karşı ve nesli tehlikeye giren hayvanlar için çevre korumacı düzenlemelerin ve önlemlerin alınmasıyla ABD'de su ve havanın kalitesi artmıştır. Havada bulunan karbon monoksid gazı 1998 yılında, 1970'lerdeki düzeyi ile karşılaştırıldığında %31, sülfür dioksid ise % 37 oranında azalmıştır. Birleşmiş Milletlerin Kyoto Protokolü çerçevesinde ABD, global ısınma, ozon tabakası konularının en önemli destekçisidir. Ancak yine de dünya nüfusunun %5'ine bile sahip değilken, dünyadaki toplam karbon dioksid kirliliğinin %25'i ABD tarafından üretilmektedir.
Enerji

ABD, enerji ithal eden bir ülkedir. Enerji ithalatının %80 kadar büyük bölümünü ham petrol ve petrol ürünleri oluşturmaktadır. Son 20 yılda petrol üretimi azalırken, doğal gaz üretimi dünya üretim artış hızının gerisinde kalmakla birlikte istikrarlı bir durum arz etmektedir. Elektrik üreten sanayiler girdi olarak petrol ve petrol ürünlerini değil, kömür ve nükleer enerjiyi seçmişlerdir. Nükleer tesislerin güvenilirliği konusundaki şüpheler nedeniyle kömür üretimi daha hızlı artış göstermektedir.
Alt Yapı

Havayolu

Dünyadaki hava taşımacılığının %50'sini ABD yurt içi hava transferleri oluşturmaktadır. Ülkenin büyüklüğü nedeniyle şehirlerarası yolculuklarda havayolu tercih edilmektedir. 11 Eylül 2001'deki terörist saldırı ve SARS krizi havacılık şirketlerinin ciddi mali krizler yaşamalarına neden olmuştur. 2001 yılında toplam taşınan yolcu sayısı, bir önceki yıl 560,4 milyon kişi iken 551,8 milyon kişiye düşmüştür. 2003 yılının ilk iki ayında ise bir önceki döneme göre %8,4 artış kaydedilmiştir. Güvenlik önlemleri nedeniyle formaliteler artmış, chek-in süresi uzamıştır.
Karayolu

Karayolu ulaşımında en fazla kullanılan araç otomobildir. 1980 yılında 104,6 milyon olan araba satışı 1993 yılında 121,1 milyon, 1997 yılında129,7 milyon, 1999 yılında ise 132,4 milyon olmuştur. 2001 yılında kayıtlı araç sayısı bir önceki yıla göre % 3 artarak 137,6 milyon olmuştur. Karayolu taşımacılığı, toplam taşımacılık içinde ağırlıklı paya sahiptir.
Demiryolu

Hava ve karayolu taşımacılığının rekabetine rağmen demiryolları özellikle kısa mesafeli şehir içi taşımacılıkta en fazla kullanılan yoldur.
İletişim

ABD, dünyanın en gelişkin telekomünikasyon sektörüne sahiptir. Hane halkının %94,1'i telefona sahiptir. 1996'da çıkan Telekomünikasyon kanunu, endüstride faaliyet gösteren firmalara: uzun mesafeli görüşmeler, yerel görüşmeler ve kablolu TV olmak üzere üç alt sektör açarak rekabetin daha da artırılmasını amaçlamaktadır.
Bilişim Teknolojisi

ABD, yüksek teknolojiye sahip verimli firmaları ile bilişim sektöründe dünyada öncü ve lider konumdadır. ABD firmalarının sahip oldukları global dominant rol özellikle bilgisayar üretimi, yazılım ve internet servislerinde ortaya çıkmaktadır. Aralık 2002 itibariyle ev veya işyerlerinde internet kullananların sayısı 33,6 milyondur.
Basın-TV

TV firmaları özel sektöre aittir. TV abone sayısı 1980'de 16 milyon iken bu sayı 1993'de 55 milyona, 2003 yılının başlarında da 73,9 milyona çıkmıştır. 40-50 civarında televizyon istasyonu bulunmakla birlikte, geleneksel olarak ;ABC, CBS, NBS ile yenilerden; Fox, WB, UPN tarafından pazar paylaşılmış durumdadır.

Yaklaşık 10 bin gazetenin 7 600'ü haftalık, 913'ü pazar günleri, 1 468'i günlük çıkmaktadır. 1985 yılında 62,8 milyon olan tiraj, 2001 yılında 55,6 milyona düşmüştür. Haziran 2003'de Federal İletişim Komisyonu, medyada tekellleşmeye ilişkin son derece önemli düzenlemeler yapmıştır.
Yaşam Standardı ve İç Piyasa Hacmi

ABD'nin İstatistik Bürosu'nun (U.S. Bureau of the Census) tahminlerine göre ABD nüfusunun sürekli biçimde artarak 2050 yılında 394 milyon olması beklenmektedir.

GSYİH'nın büyük kısmının özel tüketim harcamalarına ayrıldığı ve özel sektör sabit sermaye yatırımlarının tüketime oranla daha düşük kaldığı ABD'de kişi başına milli gelir 30 000 $'ın üzerindedir. Bu özelliği ile ABD özellikle gıda ve tekstil sektörlerinde büyüyen ve dengeli bir pazar özelliğini taşımakta olup tüketicilerin markadan çok kalite ve fiyata önem vermeleri önemli bir avantaj teşkil etmektedir. Amerikan tüketicisinin haklarını çok iyi bilmesi ve bu haklarını koruması da pazarın bir diğer önemli bir özelliğidir.
Başlıca Eyaletler Bazında Cari Fiyatlarla GSYİH

 

Eyalet adı	2001(Milyar $)	1997-2001 % Değişim
Kaliforniya	1 359,3	5,3
New York	826,5	3,9
Teksas	763,9	4,8
Illinois	491,5	4
Florida	475,5	3,3
Pennsylvania	408,4	2,6
Ohio	373,7	2,7
New Jersey	365,4	3,1
Michigan	320,5	2,3
Georgia	299,9	4,5
Massachusetts	287,8	4,8
Kuzey Carolina	275,6	3,8
Virginia	273,1	3,9
Washington	223	4,6
Indiana	195	3,9
Maryland	189,9	2,8
Minnesota	188,1	4,4
Missouri	182,5	3,5
Tennessee	181,5	2,7
Wisconsin	177,4	3,5
Colorado	173,8	6,3
Connecticut	166,2	4,3
Arizona	160,7	6,4

Kaynak: EIU- Economist Intelligence Unit, United States of America, Country Profile, 2003

Sanayi üretiminde Kuzey-doğu'nun üstünlüğü özellikle 1990'lardan itibaren gerilemeye başlamıştır. Ağır sanayi üretiminden verimliliği yüksek hafif sanayi üretimine geçişle birlikte batı ve güney eyaletleri ekonomiden daha çok pay almaya başlamışlardır.

GSYİH'sı neredeyse Fransa kadar olan Kaliforniya'yı büyüklük açısından New York, Teksas, Florida ve İlinois izlemektedir. 1997-2001 beş yıllık dönemde en hızlı büyüyen eyaletler Delaware (%7,1), New Mexico (%4,9), Wyoming (%4,1), Vermont (%3,8), Arizona (%3,3), Maryland (%2,6), Virginia (%1,9), Nevada (%1,9), Florida (%1,8) ve Teksas (%1,5)'tır. Büyüme hızı nispeten geride kalan eyaletlerde hem nüfus artış hızı azdır hem de yüksek teknoloji yerine geleneksel tarım ve sanayi sektörlerinde üretime ağırlık verildiği gözlenmektedir. Michigan, Indiana, New Hampshire, Kuzey Carolina, Mississippi, Alaska, Ohio, Minnesota, Idaho, Iowa ve Arkansas reel GSYİH'sı en yavaş büyüyen eyaletlerdir.

Ekonomik kaynakların Batı ve Güneye kayması; Asya ve Latin Amerika'dan gelen göçmenlerin California, Texas ve Florida'ya yerleşmeleri ve iç göç süreci ile artmıştır. 1990'lı yıllarda ABD doğumlu vatandaşların % 40'ının doğdukları eyaletten ayrı bir eyalette yaşamaya başlamaları ile iç göç süreci hızlanmıştır. İç göç: 30'lu yaşlardaki ABD vatandaşlarının daha iyi ödeme koşulları nedeniyle aileleri ile birlikte eyalet değiştirmeleri, 20'li yaş grubundakilerin kariyer edinme, ekonomik fırsatları değerlendirme amacı ile Washington veya Oregon'u tercih etmeleri ile açıklanmaktadır.

Dünya ticaretinde ihracat ve ithalat rakamlarında birinci sırada yer alan ABD, dünyadaki en büyük tekstil ve hazır giyim tüketici grubunu oluşturmaktadır. Amerikalı tüketicinin giyim eşyası, ev tekstili ve halı satın alma isteği ve merakı ABD nüfusunun gelişmekte olan ülkelerden aldığı dış göç nedeniyle daha da hızlı artmaktadır.
Yabancı Sermaye

ABD'ye yönelik yabancı sermaye yatırımlarının büyük bir kısmı başta İngiltere olmak üzere, Japonya, Hollanda ve Almanya ve Kanada tarafından yapılmaktadır. Japon firmalar ağırlıkla transplantasyon alanlarına yatırım yapmaktadırlar. 1980'li yıllardan itibaren ABD'deki yabancı sermaye yatırımları dikkat çekici boyutlarda artarken, ABD'nin yurdışına yönelik yatırımları ılımlı boyutlarda kalmıştır. 1990-1996 döneminde yurtdışından ABD'ye yapılan doğrudan yatırımlar %132 artarken, ABD'nin yurtdışına yönelik yatırımları % 109 artmıştır. 2001 yılı itibarıyla, ABD'deki doğrudan yabancı sermaye yatırımları 2,5 trilyon $ iken, ABD'nin yurt dışı doğrudan yatırımları 2,3 trilyon $'dır.

Portfolyo yatırımları açısından bakıldığında 2001 yılı verilerine göre ABD'deki hisse senedi, tahvil ve hazine bonosundan oluşan varlıklara yurt dışından yapılan yatırımların toplamı 3 245,4 milyar $ olup ABD'nin yurtdışındaki portfolyo yatırımları ise toplam 2 110,5 milyar $'dır.

2003 yılının ilk yarısı itibarıyla, ABD'nin Türkiye'de yatırım yapan firma sayısı 393 olup 3,9 milyar $ sermaye ile ülkemizdeki yabancı yatırımların yaklaşık %12'sini kapsamaktadır. Türkiye'de yatırım yapan başlıca ABD firmaları: Abbot Labs, Americanlife, Arthur Andersen, Bausch and Lamb, Bechtel, Cisco Systems, Chase Manhattan Bank, Citibank, Citicorp, Coca Cola, Colgate Palmolive, Compaq, Dupont, Fedex, Ford, General Electric, HP, Hilton Hotels, Intel, Johnson and Johnson, Kodak, Kraft, Lockeed Martin, Mc Donald's, Microsoft, Motorola, Ncr, Pepsi, PPG Industries, Sun Microsystems, Texaco, UPS, Warner Bros, 3M'dir.
 

kaynak: www.igeme.gov.tr